پژوهشگر گوگل: نسل جدید نمایه های استنادی

پژوهشگر گوگل (پگ) با استفاده از فنون نمایه سازی استنادی امکان بازیابی مقاله ها و مدارک علمی مرتبط با یک موضوع را به واسطه شناسایی مقاله های استناد  دهنده و استناد شونده فراهم می نماید. یکی از ویژگی های پگ این است که پژوهشگران می توانند از آن به منظور ردیابی روابط استنادی میان مقاله ها در یک حوزه ویژه استفاده نمایند. همچنین می توان از پگ برای تعیین فراوانی میزان استنادهای داده شده به یک مقاله استفاده کرد. در این مقاله به بررسی نقاط ضعف و قوت پگ به عنوان یک نمایه استنادی پرداخته شده و پیشنهادهایی برای بهبود و اصلاح ساختار آن ارائه شده است. همچنین به مقایسه پگ با نمایه های استنادی مؤسسه اطلاعات علمی آمریکا (Web of Science) پرداخته شده است، به این صورت که میزان استنادهای داده شده به تمامی مقاله های حوزه  وب سنجی (Webometrics OR Webometric)    در پگ و WoS بررسی شده و پر استنادترین مقاله ها در هر دو پایگاه شناسایی و رتبه بندی شده اند. نتایج نشان می دهد که در اغلب موارد میزان استنادها به مدارک در پگ بالاتر از WoS است. به دیگر سخن، پگ در شناسایی استنادهای داده شده به مدارک بسیار خوب عمل کرده است. به این دلیل که پگ مجله های دسترسی آزاد، پایان نامه های دانشجویی، گزارش های علمی، سمینارها و کنفرانس ها به زبان های اروپایی غیر از انگلیسی (فرانسه، آلمانی، اسپانیولی و غیره) را نیز در بر می گیرد، حال آن که WoS فقط مقاله های انگلیسی زبان را پوشش می دهد. در نتیجه، پگ می تواند مکمل خوبی برای WoS باشد. به ویژه در کشورهای در حال توسعه می تواند به عنوان جانشین آن استفاده شود.

                                         Google Scholar

Noruzi, A. (2005). Google Scholar: The New Generation of Citation IndexesLIBRI55(4): 170-180

 

نوشته : علیرضا نوروزی در ساعت ٢:٢۱ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٤/۸/٢٤


ترجمه و تأثیر آن بر گسترش و پیشرفت یک حوزه علمی در عرصه بین الملل

بی شک بسیاری از ایده ها و فکرهای نو از راه ترجمه آثار و ادبیات سایر کشورها و زبان ها وارد ادبیات یک رشته یا یک زبان می شود. اما ترجمه صرف آثار خارجی بدون بومی کردن آن سودمندی خود را تا حدود زیادی از دست می دهد. چه بسا برخی از مترجمان هنگام برگرداندن آثار بیگانه حتی به خود زحمت نمی دهند که مثال های به زبان فارسی و سازگار با فرهنگ ایرانی را بیان نمایند. البته هر یک از متون برگردانده شده به وجه خاصی از حوزه کتابداری تأکید ورزیده است. این متون به نوبه خود مفیدند و تلاش و زحمت تهیه کنندگان آنها مأجور، لیکن فعال نبودن حوزه کتابداری ایران در عرصه بین المللی وبنگار را با این واقعیت رو به رو کرده است که اهمیت پژوهش و نگارش مقاله در عرصه بین المللی بر بسیاری از پژوهشگران، نویسندگان، مترجمان و کتابداران ایرانی پوشیده است.

در وبنوشت یکی از کتابداران ایرانی به نام از این زاویه آمده است که " تا زمانی که متخصصان و دست اند کاران این حوزه فقط روایت‌گر یافته‌ها و حکایت‌گر دست‌آورد دیگران باشند، انتظار اعتلا و قدر دیدن آن، انتظاری طولانی و بس دشوار می‌نماید. خلاصه آنکه تا زمانی که کتابداران در حوزه نظری خاموش باشند کتابداری و اطلاع‌رسانی هم چنان در محاق خواهد ماند. 

نوشته : علیرضا نوروزی در ساعت ۳:٠۳ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٤/۸/٢۳


حق مؤلف: بایدها و نبایدها

یکسال و نیم پیش متوجه شدم که ویکیپدیا دانشنامه ای بین المللی است و بخش پارسی هم دارد. در بخش پارسی دیدم که نوشته "علم کتابداری و اطلاعات" خوشحال شدم که این مدخل ایجاد شده است. اما وقتی مدخل پیش گفته را دیدم اطلاعات آن را بی محتوا یافتم و تصمیم گرفتم آن را ویرایش نمایم. امروزه دوستان کتابدار محتوای آن را کپی کرده و در وبنوشت های خود می  گذارند بدون اینکه استناد نمایند  که از کجا این مطالب را گرفته اند. اگرچه این دانشنامه آزاد است ولی بهتر است که استناد شود.

    البته این اولین باری نیست که نقض قوانین حق مؤلف مشاهده می شود، چه بسا می بینم که دوستان محتوای همین وبنوشت را کپی کرده و با عوض کردن چند کلمه آن در وبنوشت خود می گذارند. بدتر از بد این که می بینم سازمان آموزش و پرورش استان خراسان، مقاله ام با عنوان "جستجو در اينترنت: آشنايي با موتور جستجوی گوگل" منتشر شده در مجله علوم اطلاع رسانی، را به طور کامل کپی برداری کرده و به نام شخص دیگری منتشر کرده است. البته بماند این که تاکنون چهار بلاگر هم متن این مقاله را بدون استناد و ذکر نام نویسنده در وبنوشت های خود کپی کرده اند. ولی چه باید کرد انگار در محیط اینترنت ایران، قانون جنگل حاکم است.

نوشته : علیرضا نوروزی در ساعت ٦:٥۸ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٤/۸/۱٧


وب سنجی: چالش های پیش روی

از اواسط دهه ١٩٩٠ حوزه پژوهشی نوینی به نام وب سنجی بر پایه روش های کتابسنجی و اطلاع سنجی به وجود آمد که کار آن، پژوهش درباره ماهیت و ویژگی های وب، مقایسه و رتبه بندی وبگاه ها از لحاظ قابلیت رؤیت، بررسی میزان محبوبیت وبگاه ها مبتنی بر اساس پیوندهای دریافتی، رتبه بندی کشورها بر اساس میزان تولید صفحه های وب، بررسی انگیزه های پیوند بین وبگاه ها در حوزه های مختلف و غیره است.

ابزار اصلی وب سنجی موتورهای کاوش عمومی (چون یاهو، آلتاویستا و آلدِوب) هستند که صفحه های وب و پیوندهای دریافتی را نمایه سازی و روزآمد می نمایند. رشد روزافزون صفحه های وب از یک طرف و ناتوانی موتورهای کاوش در نمایه سازی کل وب از طرف دیگر بر مشکلات نتایج پژوهش های وب سنجی افزوده است. همچنین پدیده وبنوشت (وبلاگ) نیز تأثیر خاصی بر روی میزان پیوندهای وبگاه ها در سطح جهان دارد و در بسیاری از مواقع منجر به بمبگذاری موتورهای کاوش (گوگل و یاهو) شده است.

نوشته : علیرضا نوروزی در ساعت ٥:٥۱ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٤/۸/۱٧


پیوندها و اهمیت آنها در بازیابی و رتبه بندی صفحه های وب

  موتورهای کاوش هنگام نمایه سازی و رتبه بندی صفحه های وب دو معیار اساسی را در نظر می گیرند. این معیارها را می توان به دو دسته تقسیم کرد: درون وبگاهی و برون وبگاهی. معیارهای درون وبگاهی شامل استفاده از اَبَر-برچسب های عنوان، توصیفگر، کلیدواژه، به کارگیری واژه ها در متن صفحه وب و در کل محتوای مدرک، استفاده از واژه های خاص در نام فایل و نام دامنه یا حوزه است. مهمترین معیارهای برون وبگاهی عبارتند از: تعداد پیوندهای دریافتی توسط یک وبگاه (Website) یا صفحه وب (و کلیدواژه های استفاده شده هنگام پیوند) و تعداد دفعاتی که افراد، یک وبگاه را به منظور استفاده مجدد در فهرست وبگاه های دلخواه در مرورگر  خود نگهداری و به آن رجوع می نمایند. هر چه میزان پیوندهای دریافتی توسط یک وبگاه بالاتر باشد شانس بازیابی آن در موتورهای کاوش بالاتر رفته و به تبع آن رتبه آن نیز بالاتر می رود. در واقع، موتورهای کاوش مبتنی بر پیوند بر این فرض استوارند که در محیط وب یک نظام دموکراسی حاکم است و شهروندان وب می توانند به سایر شهروندان رأی مثبت (پیوند) داده یا هر وقت که خواستند رأی خود را پس بگیرند (پیوند را حذف نمایند). به همین دلیل هنگامی که پیوندی به وبگاهی ایجاد می شود روبات موتور کاوش آن پیوند را دنبال کرده تا صفحه وب مقصد را مجدداً نمایه سازی و روزآمد سازد. و هر وقت پیوندی به یک وبگاه خاص حذف شود، موتور کاوش یک پنالتی به آن وبگاه می زند و رتبه آن را پایین می برد به طوری که اگر تمام پیوندهای وبگاهی که قبلاً رتبه یک تا ده داشته را حذف نمایید به قعر جدول رتبه بندی می رود.

خارجی ها به هر وبگاهی پیوند ایجاد نمی کنند و به هر وبگاهی اعتبار نمی دهند بخصوص اگر رقیب تجاری و حرفه ای آنها باشد. اما ایرانی ها به صورت فله ای به وبگاه های خارجی پیوند می سازند. نگاهی به وبگاه ها و وبنوشت های  (Weblog) ایرانی و حتی در حوزه کتابداری گویای این موضوع است. پس توصیه می شود از ایجاد پیوندهای بی جا به وبگاه های خارجی پرهیز شود. در مواقع لازم می توان فقط آدرس آنها را بدون ایجاد پیوند نوشت.

نوشته : علیرضا نوروزی در ساعت ٥:٢٦ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٤/۸/۱٤


ضریب تأثیرگذاری وب: بررسی انتقادی

ضریب تأثیرگذاری وب، ابزاری است برای ارزیابی، رتبه بندی، مقایسه و طبقه بندی وبگاه های مختلف در سطح حوزه (دامنه)های ملی مانند (.ir) و یا برای مقایسه وبگاه ها در سطح بین المللی.در این مقاله به بررسی سیر تاریخی و تعریف ضریب تأثیرگذاری وب، مزایا و معایب آن و مشکلات موتورهای کاوش در پژوهش های وب سنجی مورد ارزیابی قرار گرفته است.  

نخستین بار این مقاله در کارگاه آموزشی کنفرانس بین المللی انجمن اینترنت که با همکاری انجمن اطلاع رسانی آمریکا در مورد وب سنجی برگزار شده بود پذیرفته شد اما به خاطر مشکلات مسافرت نویسنده به انگلیس، سرانجام مقاله در کنفرانس معرفی نشد. لذا مقاله به مجله Electronic Library ارسال شد که برای چاپ پذیرفته شد.

 

کلیدواژه ها

وب سنجی، ضریب تأثیرگذاری وب، ضریب تأثیرگذاری مجله ها

 

نوشته : علیرضا نوروزی در ساعت ٤:٤٠ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٤/۸/۱٢


اقتصاد دانش محور یا اقتصاد دانایی

این پرسش همواره مطرح است که ایران چگونه می تواند به یک کشور دانش محور تبدیل شود.  نخست باید زیربنای فناوری اطلاعات و ارتباطات (فاوا) و نظام مخابرات در ایران به درستی توسعه یابد، امکان استفاده از اینترنت برای همگان فراهم شود، اطلاعات اساس تصمیم گیری مدیران شرکت ها و سازمان ها به ویژه مبنای رقابت اقتصادی و هوشمندی رقابتی در بازاریابی محصولات و خدمات قرار گیرد. در مقیاس کلان تنها شرکت هایی می توانند در عرصه بین المللی و ملی موفق باشند که دارای مرکز اطلاع رسانی یا کتابخانه ای قوی بوده که اطلاعات مربوط به تازه ترین محصولات و وضعیت بازار را از طریق کانال های اطلاعاتی گوناگون (اینترنت، وب، کتاب، مجله، روزنامه، ...) در اختیار مدیران رده بالای شرکت قرار دهد تا آنها بتوانند به سرعت تصمیم گیری نمایند. متاسفانه در حوزه اقتصاد اطلاعات و اقتصاد دانش در علوم کتابداری و اطلاع رسانی ایران چندان کار نشده است و کشور ما از فقدان نظریه های بنیادی در حوزه اقتصاد اطلاعات رنج می برد. هدف از اقتصاد دانش محور چیزی جز ارتقاء و بهبود سطح کالاها و خدمات در حوزه های مختلف نیست که اطلاع رسانان متخصص می توانند نقش بسزایی در این زمینه داشته باشند.

نوشته : علیرضا نوروزی در ساعت ٢:۳۱ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٤/۸/۱٠


اَبَر-برچسب عنوان و اهمیت آن در بازیابی اطلاعات در محیط وب

     یکی از معیارهای مهم و اساسی در رتبه بندی صفحه های وب (هنگام جستجوی یک موضوع توسط کاربران اینترنت) عنوان صفحه وب  و معیار مهم دیگر میزان پیوندهای دریافتی از سایر وبگاه ها و صفحه های وب است. البته شاخص های دیگری چون: تکرار کلمه در جاینمای جهانی منبع، تکرار کلیدواژه در متن صفحه وب و زبان مدرک نیز مهم هستند.

     باید به خاطر داشت که یک کتابدار زمان جستجوی کتاب یا مدرکی به منظور پاسخگویی به نیاز اطلاعاتی مراجعه کننده ای که دنبال اطلاعاتی در مورد تاریخ ایران پیش از اسلام است، نخست کتابهایی را بررسی می کند که واژه تاریخ ایران در عنوان آنها موجود است. موتورهای کاوش نیز همین روند را در پیش می گیرند. هنگام جستجو در موتورهای کاوش، صفحه های وب که واژه مورد جستجو در عنوان آنها به کار رفته باشد به عنوان مرتبط ترین مدارک نسبت به موضوع جستجو در نظر گرفته می شوند. موتورهای کاوش مبتنی بر پیوند، میزان پیوندهای دریافتی توسط یک مدرک را نیز به عنوان شاخص مهمی در نظر می گیرند. اگر صفحه ای فاقد عنوان باشد یا عنوان دارای کلیدواژه های تکراری باشد در رتبه های پایین قرار داده می شود. در مورد اهمیت عنوان در بازیابی اطلاعات مقاله ای در دست انتشار است که بعدها چکیده آن همین جا خواهد آمد. برای اطلاع بیشتر از ساختار پیوندها و انواع آنها این پیوند بیرونی دنبال شود. 

نوشته : علیرضا نوروزی در ساعت ۱٢:٤۸ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٤/۸/٩


دلایل و موانع اصلی واسپاری منابع برای استفاده آزاد

     بسیاری از کشورهای اروپایی، آمریکایی و آسیایی در سال های اخیر توجه خاصی به راه اندازی واسپارگاه یا آرشیو یا مخزن دسترسی آزاد (Open Access Repository) برای گردآوری منابع علمی در حوزه های مختلف نموده اند. برای نمونه E-LIS یک واسپارگاه دسترسی آزاد و DLIST یک آرشیو دیجیتالی دسترسی آزاد در حوزه علوم کتابداری و اطلاع رسانی هستند. موانع اصلی برای واسپاری منابع در مخزن های دسترسی آزاد خارجی و داخلی عبارتند از:

۱. تردید و  ترس از مسائل حق مؤلف و حفظ حقوق معنوی مؤلفان.

۲. شک داشتن از استفاده کنندگان و نحوه استفاده آنها از منابع واسپاری شده.

۳. تردید داشتن مؤلفان نسبت به کسب اعتبار علمی و ضریب تأثیرگذاری مناسب برای مقاله های خود.

۴. فقدان مقررات اجباری در سیاست سازمان ها یا دانشگاه های سرمایه گذار برای واسپاری نتایج پژوهش های علمی.

۵. عدم توجه یا فقدان سرمایه گذاری وزارت علوم و دانشگاه ها در این حوزه.

۶. تردید از ضعف کیفی مدارک و مواد در واسپارگاه و مخازن.   

۷. رویه های واگذاری غیردوستانه.

برای پیشرفت علمی ایران و گسترش دانش در سطح ملی باید سعی شود این موانع از سر راه این واسپارگاه ها و مخازن و آرشیوها برداشته شود و قوانین جرایم مجازی به تصویب رسانده شود. مطالب جالبی در مورد کشورهای دارنده مخازن واسپاری منابع بیان شده است.

 

مشکلات اصلی اینترنت

          در میان این مشکلات نقض قوانین حق مؤلف و اسپم از مشکلات اساسی هستند که حل آنها بسیار مشکل است.

نوشته : علیرضا نوروزی در ساعت ۱٢:۱۳ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٤/۸/٧


جمعیت اینترنتی ایران

   در سال ٢٠٠٤ سیا در آمریکا کتابی منتشر کرد که آمار کاربران اینترنت در جهان را نشان می دهد. برخی از جدول های آن در اینجا موجود است. طبق آمار این کتاب تعداد کاربران اینترنتی در ایران ٣/٤ میلیون است که در مقایسه با جمعیت 68 میلیونی ایران چندان قابل توجه نیست. طبق این آمار از لحاظ تعداد کاربران اینترنتی، ایران در رتبه ٢٦ جهان قرار دارد. البته باید شاخص جمعیت را هم در نظر گرفت. ولی این جدول نشان می دهد که در مجموع از لحاظ فناوری اطلاعات از برخی از کشورهای منطقه خاورمیانه و آسیا عقب افتاده ایم. نگاهی به جدول زیر وضعیت را به خوبی نشان می دهد.

     

 کشور

جمعیت به میلیون

تعداد کاربران اینترنت

تایوان

٢٢

١٣٨٠٠٠٠٠

مالزی

٢٤

٨٦٩٢١٠٠

سنگاپور

٤

٢٣١٠٠٠٠

اسرائیل

٦

٢٠٠٠٠٠٠

عربستان

٢٦

١٥٠٠٠٠٠

  

نوشته : علیرضا نوروزی در ساعت ۱٠:٢٠ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٤/۸/٥


کاربرد قوانین رانگاناتان در وب

چکیده

این مقاله به تحلیل وب جهانگستر پرداخته و پرسش مهمی را مطرح می نماید: آیا وب در وقت کاربران صرفه جویی می کند؟ این پرسش در چارچوب پنج قانون وب تحلیل شده است. مفهوم این قوانین چیست؟ این قوانین، اصولی بنیادی هستند که شناختی عمیق  و اساسی را از وب جهانگستر ارائه می نمایند.در نخستین نگاه این قوانین ساده به نظر می رسند، اما در حقیقت به سادگی نگرشی شفاف از آن چیزی که وب باید باشد را بیان می کنند.علاوه براین، نگارنده قصد دارد تا کاربرد پنج قانون کتابداری رانگاناتان را برای وب بیان نماید.

 

کلیدواژه ها: وب جهانگستر، قوانین رانگاناتان، پنج قانون علم کتابداری، پنج قانون وب

 

نوروزی، علیرضا (١٣٨۴). کاربرد قوانین رانگاناتان در وب. ترجمه فاطمه عموحسینی و  طاهره عظیمی نیا. علوم اطلاع رسانی.

نوشته : علیرضا نوروزی در ساعت ۳:٢٠ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٤/۸/٤


اهمیت دادن به آثار پژوهشگران ایرانی بیش از خارجی

باید به آثاری که توسط پژوهشگران داخلی نوشته می شود اهمیت داد و به ایده های آنها احترام گذاشت. هرچند ممکن است گاهی یک پژوهشگر ایرانی کتابی یا مقاله ای ترجمه کند یا بنویسد که از لحاظ محتوا خیلی سطح بالا نباشد و یا این که واقعاً به  درستی از عهده این کار برآمده باشد و جای سپاسگزاری داشته باشد. حال پنج سال بعد پژوهشگر دیگری می آید روی همان موضوع به فعالیت می پردازد اما دریغ از این که نامی یا نشانی از پژوهشگر پیشین ذکر کند. گویی ایشان نخستین کسی است که در مورد این موضوع به زبان پارسی دست به ابتکار زده است. تمام آثار بیگانگان را ردیف می کند بدون این که جمله ای یا حتی کلمه ای از نویسنده ایرانی بیاورد و همواره تلاش می کند تا کارهای خود را با اهمیت تر جلوه دهد تا بگوید من نخستین کسی هستم که در ایران به این موضوع پرداخته ام. به امید روزی که ما ایرانی ها یاد بگیریم که مانند فرانسوی ها به آثار داخلی اهمیت دهیم و استناد کنیم تا ایده های نویسندگان داخلی هم به زبان پارسی رواج پیدا کنند و هم در سطح بین المللی پاسدار ایده های ایرانیان باشیم. مثال زیاد است اما برای این که به کسی بر نخورد از آوردن مثال در عرصه کتابداری ایران پرهیز می شود. برای نمونه فردوسی شاعر بلندآوازه پارسی می گوید که "توانا بود هر که دانا بود" و حال بعد از گذشت قرنها می بینیم که در  آثار غربی می گویند "اطلاعات قدرت است" و "دانش قدرت است". شاید به قول دوست دانشمندم آقای نیستانی  ما ایرانی ها بیگانه پرستیم.

نوشته : علیرضا نوروزی در ساعت ۱٢:٤٩ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٤/۸/۱


نویسنده وبنوشت

علیرضا نوروزی

تماس با وبنگار
علیرضا نوروزی


آرشیو وبنوشت

صفحه نخست
آبان ٩۱
بهمن ۸٧
دی ۸٧
آذر ۸٧
آبان ۸٧
شهریور ۸٧
امرداد ۸٧
تیر ۸٧
خرداد ۸٧
اردیبهشت ۸٧
فروردین ۸٧
اسفند ۸٦
دی ۸٦
آذر ۸٦
آبان ۸٦
مهر ۸٦
شهریور ۸٦
امرداد ۸٦
تیر ۸٦
اردیبهشت ۸٦
فروردین ۸٦
اسفند ۸٥
بهمن ۸٥
دی ۸٥
آذر ۸٥
آبان ۸٥
مهر ۸٥
شهریور ۸٥
امرداد ۸٥
خرداد ۸٥
اردیبهشت ۸٥
فروردین ۸٥
اسفند ۸٤
بهمن ۸٤
دی ۸٤
آذر ۸٤
آبان ۸٤
مهر ۸٤
شهریور ۸٤
امرداد ۸٤
خرداد ۸٤
اردیبهشت ۸٤
اسفند ۸۳
بهمن ۸۳
دی ۸۳
آذر ۸۳
آبان ۸۳
فروردین ۸۳

پیوندستان

  مشاوره اطلاعاتی

کلینیک اطلاعات ایران

InforMetrix

Information Metrix

InforMetrix Services

مجله وب شناسی

مجله وب شناسی فرانسوی

وبنوشت مجله وب شناسی

گروه بحث علم اطلاعات و دانش ایران

ضریب تأثیرگذاری وبگاه های دانشگاهی ایران

وب سنجی

وبسنجی

سازماندهی دانش

آرشیو دسترسی آزاد کتابداری و اطلاع رسانی

انجمن نمایه‏سازی ایران

انجمن علم و فناوری اطلاعات کورد

صرافی یورو

تماس با من






حوزه های موضوعی
وب شناسی، دانش شناسی
مشاوره اطلاعاتی
علم سنجی، کتاب سنجی
استفاده از مطالب وبنوشت
مشاوره اطلاعاتی با ذکر منبع مجاز است
سپاس
دکتر علیرضا نوروزی


لوگوی دوستان

وبلاگ فارسی
وبلاگ فارسی