ارزش ترجمه در علوم کتابداری و دانش شناسی

مقدمه

   مقاله­ای با عنوان "ارزش ترجمه در علوم کتابداری و اطلاع­رسانی" در مجله کتابداری دانشگاه تهران مطالعه شد که وبنگار را بر آن داشت تا این یادداشت را بنویسد. نویسنده مقاله بر این باور است که "نشریات ادواری کتابداری و اطلاع­رسانی بر محدودیت نشر مقالات ترجمه شده تأکید دارند و پیامدهای این مسئله موجب قلّت تعداد متون ترجمه شده و عدم انتشار اطلاعات روزآمد این علم از طریق ترجمه مقالات می­شود." این جمله به خودی خود درست است، اما پرسش­ این است که:

   آیا ترجمه کتاب­ها و مقاله­های خارجی تنها راه انتشار اطلاعات روزآمد است؟ آیا پژوهشگران نمی­توانند به صورت مشترک 20 مقاله مرتبط با موضوع همان مقاله­ای که می­خواهند ترجمه کنند را مطالعه کرده و یک مقاله به زبان ملی خود، با بیان خود و با اضافه کردن اندیشه و تجربه خود گردآوری نمایند؟ پس از گذشت چهل سال از عمر کتابداری و دانش­شناسی در ایران چند کتاب تألیفی مثل کتاب (شناختی از دانش­شناسی/ دکتر هوشنگ ابرامی) در ادبیات کتابداری و دانش­شناسی یافت می­شود؟

   شاید به این دلیل است که ترجمه یک کتاب یا مقاله ساده­ترین راه انتشار اطلاعات روزآمد است. یا شاید به قول کتابدار اعظم این جزو اصل کمترین کوشش است.

بحث و نتیجه­گیری

   بی­شک بسیاری از ایده­ها و افکار نو تنها از راه ترجمه آثار علمی سایر کشورها و زبان­ها وارد ادبیات یک رشته یا یک زبان می­شود. اما ترجمه صرف آثار خارجی بدون بومی کردن آن سودمندی خود را تا حدود زیادی از دست می­دهد. چه بسا برخی از مترجمان هنگام برگرداندن آثار بیگانه حتی به خود زحمت نمی­دهند که مثال­های به زبان فارسی بیان نمایند. البته هر يك از متون برگردانده شده  به نوبه خود مفيدند و تلاش و زحمت تهيه­كنندگان آنها مأجور، ليكن فعال نبودن حوزه کتابداری ایران در عرصه ملی و بین­المللی وبنگار را با اين واقعيت رو به رو كرده است که اهمیت پژوهش و نگارش مقاله تألیفی بر بسیاری از پژوهشگران، نويسندگان، مترجمان و كتابداران پوشيده است.

   به نظر می­رسد که تأکید بیش از حد روی ترجمه صرف مقاله­های خارجی اساتید، دانشجویان و پژوهشگران ایرانی را ترجمه­محور بار می­آورد و از تلاش برای مطالعه مقاله­های متعدد در یک حوزه خاص و تألیف یا حداقل گردآوری یک مقاله علمی به زبان فارسی باز می­دارد.  

   بسیاری از پژوهشگران و اندیشمندان برجسته بر این باورند که ترجمه به معنی انتقال اندیشه و سخن شخص دیگری است و مترجم صرفاً برگرداننده متن از  زبانی به زبان دیگر است و در واقع روایتگری بیش نیست که دستاورد اندیشه­های دیگران را حکایت می­کند.

   همان­گونه که پیشتر نیز گفته شد ما باید طرحی نو در اندازیم، باید با حمایت اساتید و پژوهشگران در حوزه­های مختلف مجله­های پژوهشی معتبر منتشر کنیم که واقعاً دارای داوری تخصصی و اعضای هیأت تحریریه باشند و تا حدودی از ترجمه صرف آثار خارجی دست بر داریم. بد نیست نگاه کنیم به کشورهای سوئد، دانمارک، فرانسه و آلمان که زبان رسمی آنها غیرانگلیسی است، اما به هر دو زبان مقاله می­نویسند. در مجله­های این کشورها مقاله­های ترجمه دیده نمی­شود یا نادر هستند.

   پروفسور حرّی بر این باور است که از جمله موانع رشته کتابداری و اطلاع­شناسی، یکی این است که تعدادی از افراد چنین القا می­کنند که دیگران اندیشیده­اند و ما باید ترجمه­اش کنیم. عده­ای هم معتقدند که نهایت همه­ی این­ها به مهارت عملی می­رسد؛ پس آن را انجام دهیم، چرا باید دوباره دور زد. ... ممکن است بعد از پاسخ­یابی باز هم به همین جواب فعلی برسیم، ولی بسیار تفاوت می­کند که از راه اقتباس به چیزی برسیم یا از راه تحقیق (ص۴۱)."

   خداوند حفظ کند وبنگار از این زاویه را که روزگاری حرف­های جالبی درباره بهره­وری و میزان تولید علمی کتابداری در ایران می­نوشت.

منابع

حرّی، عباس. کسانی که جامعه را می­سازند: دکتر عباس حرّی استاد برجسته کتابداری و اطلاع­رسانی. تهران: نشر دیبایه و نشر ناهید. ص. ۴۱.

نوشته : علیرضا نوروزی در ساعت ۱۱:٤٩ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٥/٦/٢٩


بازیافت کتاب و کاغذ

کاغذ از طریق قطع درختان و استفاده از تنه و چوب آنها تهیه می­شود. این کار موجب انهدام جنگل­ها و افزایش آلودگی هوا شده، هزینه و انرژی زیادی را مصرف می‌کند. بازیافت کاغذ و کتاب یک فرایند درآمدزا و در عین حال دارای اثرات مطلوب زیست محیطی است که موجب کاهش زباله­های غیرقابل بازیافت می­شود. طرح­های راه­اندازی کارخانه­های مقواسازی و بازیافت کاغذ و مقوا  لازم است که در تمامی شهرها و سازمان­ها و منازل اجرا شود. هدف اجرای چنین طرح­هایی استفاده مؤثر و بهینه از کاغذ، جلوگیری از دفن مواد قابل بازیافت، کاهش آلاینده­های زیست محیطی­، جلوگیری از دفن ضایعات و هدر رفتن سرمایه­های ملی و منابع طبیعی و بازیافت مجدد آنها، کاهش حجم زایدات انتقالی به مراکز دفن­، جلوگیری از دفن بی­رویه مواد کاغذی قابل بازیافت­، برگشت مواد آلی به چرخه طبیعت­، جلوگیری از قطع بی­رویه درختان و جنگل­ها  و بهبود شرایط زیست محیطی و کاهش زباله­های قابل دفن است. به عنوان نمونه از هر پنج پاکت خالی شیر می­توان یک رول دستمال کاغذی ساخت، از هر سی  قوطی کنسرو می­توان یک چرخ مخصوص خرید ساخت، از کاغذهای باطله مثلا جعبه کفش و غیره. 

در کشورهای توسعه­یافته طرح­های بازیافت کاغذ و مقوا در منازل، سازمان­ها، دانشگاه­ها،  امکان عمومی و خیابان­ها اجرا می­شود. در بسیاری از مناطق و خیابان­ها سطل­های مخصوص برای زباله­های قابل بازیافت مانند کاغذ، مقوا؛ سطل مخصوص شیشه؛ سطل مخصوص پلاستیک؛ و سطل مخصوص زباله­های غیرقابل بازیافت وجود دارد. کتاب­های دست دوم خود را یا در معابر مجتمع­های مسکونی می­گذارند تا کسانی که نیاز دارند بردارند و یا آنها را به فروشگاه­های اجناس دست دوم می­فروشند.

در برخی کشورهای پیشرفته مانند انگلستان، سازمان­های خیریه (Oxfam) صندوق­ها و سطل­های مخصوصی در معابر عمومی قرار می­دهند تا افراد کتاب­ها و مواد دیداری-شنیداری و سی­دی­های موسیقی را که نمی­خواهند را در آنها قرار دهند و بعد سازمان­های خیریه آنها را می­فروشند و به مستمندان کمک می­کنند و یا کتاب­ها را به کشورهای فقیر هدیه می­کنند.

نوشته : علیرضا نوروزی در ساعت ۱٠:۳٧ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٥/٦/٢٧


نمایه استنادی Scopus

اسکوپوس یک نمایه استنادی است که توسط الزویر ناشر هلندی پایگاه اطلاعاتی ساینس دایرکت راه­اندازی شده است. در واقع، یکی از رقیبان سرسخت مؤسسه اطلاعات علمی (آی­اس­آی) آمریکا -ناشر پایگاه­های استنادی علوم، علوم اجتماعی و هنر- است که نزدیک به پنجاه سال است پیشرو نمایه­های استنادی در جهان است. اسکوپوس بیش از ۱۲۸۵۰ مجله علمی را تحت پوشش قرار داده است که از این میان ۵۳۵ مجله دسترسی آزاد را نیز شامل می­شود. از سال ۲۰۰۶ مجله ایرانی وب­شناسی نیز افتخار ورود به پایگاه اسکوپوس را کسب کرد و جزو سی مجله ایرانی نمایه شده توسط این پایگاه می­باشد. پژوهشگر گوگل نیز نسل جدید نمایه­های استنای دسترسی آزاد است که کار ارزشمندی است.

نوشته : علیرضا نوروزی در ساعت ٤:۱۸ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٥/٦/٢٧


خبرگزاری کتابداری و اطلاع شناسی ایران

مقدمه

           LISNA - Iranian Library & Information Science News Agency

    در باب ضرورت راه­اندازی خبرگزاری کتابداری و اطلاع­شناسی ایران (لیسنا) یادداشت­های متعددی روی وبنوشت گروهی کتابداران ایران بیان شده است. همان­گونه که قبلاً نیز در این وبنوشت درباره ضرورت راه­اندازی آن سخن گفته شد؛ به عنوان یک کتابدار یا به قولی دانش­شناس معتقدم که خبرگزاری کتابداری می­تواند یکی از راه­هایی باشد که به گسترش فرهنگ کتابخوانی و آشنایی جامعه قرن بیست و یکم ایران با کتاب، کتابخانه، کتابدار (دانش­شناس) و کتابداری (دانش­شناسی) کمک کند. 

ویراستاری و ویرایش اخبار و مقاله­ها

به نظر می­رسد که مهمترین مسأله در اداره یک خبرگزاری، ویراستاری ادبی و فنی مقاله­ها، اخبار و گزارش­ها و مدیریت مجموعه و آشنایی با قوانین مطبوعاتی می­باشد. بنابراین، دست­اندرکاران بایستی به این مسأله توجه داشته باشند. زیرا هر گونه فعالیت سیاسی یا نقض قانون ممکن است که به بسته شدن خبرگزاری بیانجامد. بنابراین نباید بهانه دست بهانه جویان داد. 

هزینه­ها و منابع مالی

    یکی از مسائلی که در راه­اندازی و اداره خبرگزاری لازم است در نظر گرفته شود، منابع مالی و تأمین بودجه است. همان­گونه که پیشتر بیان شد گرفتن یک دامنه و هزینه هاستینگ یک وبگاه برای خبرگزاری بالا نخواهد بود. اما پیشنهاد می­شود که دست­اندرکاران خبرگزاری به فکر تهیه کننده خبر و نویسنده باشند که قطعاً دانشجویان آگاه کتابداری و دانش­شناسی و کتابداران این زحمت را قبول خواهند کرد. برخلاف نظر برخی از همکاران، خبرگزاری می­تواند با انتشار آگهی تبلیغاتی در حوزه کتابداری، هزینه نگهداری وبگاه را تأمین نماید، و نیازی به وابستگی مستقیم خبرگزاری به انجمن کتابداران ایران و یا سازمان­های دیگر نیست. به طور حتم، انجمن کتابداری ایران و ناشران این حوزه مثل چاپار، کتابدار، دبیزش، پژوهشگاه اطلاعات و مرکز مدارک علمی ایران، کتابخانه ملی و حتی افراد خیر می­توانند این خبرگزاری را حمایت مالی نمایند. در واقع، برای شروع باید از این سازمان­ها و کتابداران ایرانی درخواست حمایت مالی نمود، مشابه کاری که کتابداران هالیوودی آمریکا برای ساخت فیلم مستند کتابداران و کتابخانه­ها انجام دادند.

    وبگاه خبرگزاری بایستی دارای بخش­های مستقلی با عناوینی مثل  تازه­های کتاب­ و نقد کتاب باشد. در بخش تازه­های کتاب، می­توان کتاب­های ناشرانی که حاضر به حمایت مالی خبرگزاری هستند و ناشرانی که حاضر به پرداخت هزینه باشند را معرفی نمود. در نتیجه، درآمدهای حاصله را در راه خبرگزاری خرج کرد. در درازمدت باعث جلب توجه ناشران در حوزه­های مختلف به این بخش خواهد شد. زیرا آنها در می­یابند که خوانندگان این خبرگزاری کتابدارانی هستند که ممکن است کتاب­های آنها را انتخاب نمایند. 

    در پایان از  آقایان امیررضا اصنافی و احسان محمدی که زحمات راه­اندازی خبرگزاری را متقبل شدند و گروه بحث خبرگزاری کتابداری را راه­اندازی نمودند سپاسگزاری می­شود. 

نوشته : علیرضا نوروزی در ساعت ٢:۱٥ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٥/٦/٢٦


دانش‌شناسي: در دایره المعارف ویکی پدیا

واژه دانش‌شناسی نخستین بار توسط دکتر هوشنگ ابرامی به کار برده شد. دکتر ابرامی واژه دانش‌شناسی را برای رشته علوم کتابداری و اطلاع‌شناسی به کار برد. برای اطلاع بیشتر نگاه شود به ویکی پدیا.

نوشته : علیرضا نوروزی در ساعت ٢:٢٧ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٥/٦/٢٤


آیین بدنویسی

پروفسور حرّی، نه اصل اساسى را براى توفیق در بدنویسى بر شمرده­اند که عبارتند از:

   اصل ۱. خواننده را ندیده بگیر 

    اصل ۲. پرگو و بى‌ربط­ ‌گو باش

   اصل ۳. به پیوستگى نوشته‌ات میندیش 

    اصل ۴. هدف را فراموش کن 

    اصل ۵. نسبت به منابع پیشین بى‌اعتنا باش

   اصل ۶. راه و رسم نگارش را کنار بگذار 

    اصل ۷. دیگران را خفیف بشمار 

    اصل ۸. به محل درج نوشته میندیش 

    اصل ۹. هرگز نوشته‌ات را دوبار مرور مکن 

                                       برای کسب اطلاع بیشتر نگاه شود به

نوشته : علیرضا نوروزی در ساعت ۳:٢٦ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٥/٦/٢۳


دانش شناسی و اطلاع شناسی

زینس (۲۰۰۶) در مقاله­ای فلسفی به بحث پیرامون مفهوم "علم اطلاعات" یا "اطلاع­شناسی" (Information Science) می­پردازد و پیشنهاد می­کند که نام "علم اطلاعات" یا "اطلاع­شناسی" به "دانش­شناسی" تغییر یابد. پیشنهادی که ۳۰ سال پیش توسط مرحوم دکتر هوشنگ ابرامی مطرح شد. هوشنگ ابرامی پیشنهاد کرده بود که نام "کتابداری و اطلاع­رسانی" به "دانش­شناسی" تغییر داده شود. اما در عمل چندان مورد حمایت جامعه کتابداران ایران قرار نگرفت.  

زینس (۲۰۰۶) معتقد است که نام "اطلاع­شناسی" یا آنچه که به صورت غلط مصطلح در ادبیات کتابداری ایران به عنوان "اطلاع­رسانی" رواج پیدا کرده است، مشکل­ساز است. سه رکن اصلی "اطلاع­شناسی" عبارتند از:

   - "داده" (Data) ماده خام "اطلاعات" (Information)

   - "اطلاعات" ماده خام "دانش" (Knowledge)

   - "دانش" که در رأس هرم قرار دارد.

                       "داده" => "اطلاعات" => "دانش"

بر این اساس علم "اطلاع­شناسی" با هر سه عنصر سرو کار دارد. بنابراین، پیشنهاد می­شود که "دانش­شناسی" نامگذاری شود. قابل ذکر است که  "دانش­شناسی" می­تواند به بحث و بررسی پیرامون  "دانش" و عناصر سازنده آن یعنی "داده" و "اطلاعات" بپردازد. اما علم "اطلاع­شناسی" نمی­تواند به مطالعه و پژوهش پیرامون "دانش" بپردازد؛ زیرا "دانش" در رده بالایی قرار دارد.

Redefining Information Science,

from "Information Science" to "Knowledge Science"

آیا زمان آن فرا نرسیده است که گروه­های کتابداری و اطلاع­رسانی به "دانش­شناسی" و "اطلاع­شناسی" تغییر نام دهند و یا حداقل گرایش­های تازه­ای با این عناوین در ایران ایجاد شود؟ در ژاپن گروه­ها و دانشکده­های دانش­شناسی وجود دارند.

اگر پژوهشگری ایرانی این مقاله را بخواند و بعد کتاب پروفسور حرّی "مروری بر اطلاعات و اطلاع رسانی" بخش­های مربوط به داده، اطلاعات و دانش و مقاله­هایی که دکتر ابرامی در مورد "دانش­شناسی" نوشته است را مطالعه نماید، می­تواند مقاله خوبی درباره دانش­شناسی بنویسد.

نوشته : علیرضا نوروزی در ساعت ٤:۳٢ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٥/٦/۱۳


اخراج کتابداران آمریکایی دعوت شده به مراسم بازگشایی کتابخانه ملی

دیروز بر حسب شانس مقاله­ای از مجله کتابخانه­های آمریکا خواندم که مرا واقعاً متاثر کرد. قبل از مراسم بازگشایی کتابخانه ملی ایران و نقل مکان به ساختمان جدید آقای ا. رئیس بخش خدمات مرجع کتابخانه ملی از برخی از کتابداران آمریکایی دعوت کرده بود که به ایران تشریف بیاورند و در این مراسم حضور داشته باشند. دو تن از این افراد که تشریف آورده بودند و از فرودگاه مهرآباد با بدبختی­های فراوان اخراج (دیپورت) شده بودند، عبارتند از:

لئونارد نیفل (Leonard Kniffel) سردبیر و ناشر مجله American Libraries

جرمی ستون (Jeremy Stone)، از Catalytic Diplomacy

لئونارد نیفل ماجرای سفر خود به ایران و آنچه که بر وی گذشته است را لحظه به لحظه شرح داده است. نیفل آرزو کرده بود که این سفر فرصتی برای تبادل فرهنگی و اطلاعاتی و اشتراک ایده­ها باشد. اما آنچه که باعث تعجب است این است که کتابخانه ملی ایران زیر نظر مستقیم رییس جمهور است؛ در آن زمان کتابخانه ملی و دفتر آقای خاتمی می­توانستند از قبل با فرودگاه مهرآباد هماهنگ کنند، اما چرا این کار را نکردند و آنها را اخراج کردند. نیفل در پایان می­گوید که: "من می­دانم که میزبانان من در کتابخانه ملی قدرت ضعیفی داشته­اند و نتوانستند مانع اخراج من شوند."

نوشته : علیرضا نوروزی در ساعت ٧:٥۸ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٥/٦/۱٢


شغل كتابدار و تعريف آن

سازمان مديريت و برنامه­ريزی کشور، شغل کتابدار را تعریف کرده است و وظایف کتابدار محدود شده است به "انتخاب کتاب، سفارش، گردآوری، ثبت کتاب، سازماندهی، فهرستنویسی و رده­بندی کتاب". در این تعریف جایی برای کتابخانه­های آموزشگاهی و تخصصی نیست و همه چیز به کتاب به شکل سنتی چاپی و در قالب قفسه کتابخانه محدود شده است و مراکز اطلاع­رسانی و اسناد در این تعریف گنجانده نشده است. به نظر می­رسد که این تعریف بدون مشورت با کتابداران (دانش­شناسان) ارائه شده است و حتی در برخی موارد واژه­های تخصصی به کار گرفته نشده است. برای نمونه واژه کاتالوگ­نویسی به جای فهرستنویسی.

عنوان رشته: کتابدار                     شماره تشخیص: ۱۰-۱۰۵۰۵۰۱

تعریف:

این عنوان در برگیرنده پست­هایی است که متصدیان آنها انجام امور مربوط به: تنظیم کتب در قفسه­ها، تدوین و ماشین کردن فیش­های کتابخانه، تعیین کتب لازم برای تکمیل یک طبقه کتاب یا یک کتابخانه، ایجاد و توسعه و تکمیل کتابخانه­ها و یا طرح­ریزی، هماهنگی، اجرا و سرپرستی فعالیت­های فوق را عهده­دار می­باشند. این رشته متشکل از ۱۰ طبقه می­باشد که به ترتیب در گروه­های ۷ الی ۱۶ جدول حقوقی تخصیص می­یابند.

نمونه وظایف و مسؤولیت­ها:

- شماره­گذاری و ثبت و مهر کردن کتب و مجلات جدید و تنظیم آن در قفسه­ها مطابق سیستم جاری در کتابخانه

- تحویل دادن کتب به مراجعین و پس گرفتن آن و تهیه فهرست کتب امانتی که مسترد نگردیده است.

- طبقه­بندی کتب و مجلات و کاتالوگ­نویسی و تهیه فهرست کتب و مجلات موجود در کتابخانه.

- انجام امور حرفه­ای کتابداری در مورد کتب خاص که بر اساس زبان یا موضوع طبقه­بندی شده است.

- تعیین و تهیه فهرست طبقه­بندی و بسط و تعمیم و تجدیدنظر در آنها بر حسب احتیاجات خاص و کنترل نهایی کتاب­های فهرست و طبقه­بندی شده

- انتخاب کتب جدید که باید برای کتابخانه تهیه شود و انجام فعالیت­های مربوط به سفارش و دریافت کتاب

- پیشنهاد تأمین اعتبارات لازم جهت تکمیل و توسعه کتاب­های موجود و ایجاد کتابخانه­های جدید

- مطالعه و بررسی احتیاجات مراجعه­کنندگان و کتابخانه­ها از نظر مواد خواندنی

- تنظیم برنامه فعالیت­هایی که جهت آشنا کردن مردم و تشویق ایشان به استفاده از کتابخانه­ها لازم است.

- تهیه آیین­نامه­های لازم جهت استفاده از کتب اداره کتابخانه­ها

- تهیه و تنظیم برنامه­های کلاس کارآموزی کتابداری

- اخذ تماس با کتابخانه­ها و مجامع علمی و فرهنگی سایر کشورها به منظور جمع­آوری آثار مربوط به ایران و ایران­شناسی

- ایجاد هماهنگی در روش کتابداری در سطح کشور و فعالیت جهت تکمیل یا تصحیح روش­های موجود

- شرکت در کنفرانس­ها و سمینارهای مربوط

- هدایت طرح­های پژوهشی مربوط به کتابداری و کتاب­شناسی

- برقراری ارتباط با مجامع علمی داخلی و خارجی به منظور تبادل­نظر و ارائه نظرات مشورتی و تخصصی و شناسایی کتابخانه­های معتبر دنیا و شناساندن کتابخانه­ها به مراکز و محافل علمی ایران

- نظارت بر فعالیت کتابخانه­های عمومی کشور و هماهنگ کردن این فعالیت­ها

- انجام سایر امور مربوط 

شرایط احراز از نظر تحصیلات و تجربه:

دارا بودن دانشنامه دکترا، فوق­لیسانس، لیسانس یا گواهی­نامه فوق دیپلم در یکی از رشته­های تحصیلی (کتابداری، علوم کتابداری و اطلاع­رسانی و برنامه­ریزی کتابداری) و حصول تجارب مربوط طبق جدول شرایط احراز. 

نوشته : علیرضا نوروزی در ساعت ۱٠:٢٤ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٥/٦/۱۱


کتابخانه رقومی علوم آمریکا و نمایه استنادی وب

 کتابخانه رقومی علوم (NSDL) آمریکا به منظور خدمت بهتر به خلق و پژوهشگران، واسپارگاه­های بین­المللی مانند E-LIS را نیز پوشش می­دهد و در نتیجه اضافه کردن مقاله­های ایرانی به واسپارگاه­های بین­المللی در حوزه دانش­شناسی و اطلاع­شناسی [کتابداری] راهی برای ورود مجله­ها و مقاله­های ایرانی به این کتابخانه رقومی است. به عنوان مثال، مجله وب­شناسی به خاطر اضافه کردن برخی از مقاله­ها توسط نویسندگان به E-LIS و نمایه­سازی شدن کامل در DOAJ وارد کتابخانه رقومی NSDL  شده است. قابل ذکر است که مقاله­های اضافه شده به E-LIS به نمایه استنادی وب (WCI) طراحی شده توسط موسسه اطلاعات علمی آمریکا نیز وارد شده­اند.

نوشته : علیرضا نوروزی در ساعت ۳:۱٤ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٥/٦/۱۱


دلایل مهجور ماندن رشته کتابداری در ایران در سطح ملی و بین المللی

نگاهی بر مطالب نوشته شده روی وبنوشت­های پارسی زبان و از جمله وبلاگ گروهی کتابداران ایران که در واقع، اخبار کتابداری و اطلاع­رسانی ایران و زبان گویای کتابداران ایران است، نشان می­دهد که بسیاری از کتابداران، اطلاع­رسانان و دانش­شناسان ایرانی معتقدند که رشته کتابداری (یا آنچه که از این پس ما آن را دانش­شناسی و اطلاع­شناسی می­گذاریم) در ایران مهجور مانده است.

    نخست قابل ذکر است که نباید ایران را با مهد کتابداری و اطلاع­رسانی دنیا یعنی آمریکا مقایسه کرد. به عنوان مثال، بر اساس قانون آمریکا (U.S. Code) هر قاضی آمریکایی باید یک کتابدار به عنوان دستیار داشته باشد که متن قوانین و آخرین اطلاعات را در اختیار او قرار دهد تا بتواند سریع­تر در مورد پرونده­های قضایی تصمیم بگیرد. تصور شود که ۵۰ ایالت آمریکا هر کدام دارای ۵۰ شهر و هر شهر دارای یک دادگستری با ۵۰ قاضی؛ حال تعداد کتابداران دستیار این حضرات قاضی برابر است با = ۱۲۵۰۰۰ هزار نفر. اما تعداد کتابداران دانشگاه­ها، مدارس، کتابخانه­های عمومی و تخصصی چقدر است؟ وقتی در کشوری کتابداران در تمامی لایه­های قانون و قدرت (از دستیاری قضات تا همنشینی با اعضای کنگره) رسوخ کرده­اند، بنابراین هم دولت و هم ملت به آنها احترام می­گذارند.

اما دلایل مهجور ماندن کتابداری چیست؟

- پایین بودن روحیه همکاری و مشارکت بین کتابداران و کتابخانه­ها

- پایین بودن تعداد مجله­ها، مقاله­ها و آثار علمی به نسبت سایر رشته­ها.

- پایین بودن میزان حضور مباحث مربوط به کتابخانه، کتابداری و کتابخوانی در روزنامه­ها، خبرگزاری­ها، رسانه­های گروهی، تلویزیون، رادیو و غیره.

- مدیریت بر کتابخانه­ها و مراکز اطلاع­رسانی ایران توسط متخصصان سایر رشته­ها (از شیمی تا ریاضیات)، گویی در این مملکت قحط المکتبی است.  

- پایین بودن سطح مطالعه و کتابخوانی در جامعه و در نتیجه بیگانه بودن جامعه با کتاب، کتابخانه و قشر کتابدار [دانش­شناس].

- پایین بودن قدرت خرید جامعه برای خرید کتاب و مواد دیداری-شنیداری که خود ناشی از ناهمخوانی درآمدها با مخارج است.

- احساس عدم نیاز جامعه به مصرف اطلاعات به خاطر دانش­محور نبودن جامعه.

- تبلیغات وسیع رشته­های ارتباطات، فناوری اطلاعات، مدیریت اطلاعات و غیره در رسانه­های گروهی بخصوص رادیو- تلویزیون و عدم توجه به رشته کتابداری و اطلاع­رسانی [دانش­شناسی و اطلاع­شناسی] در مقیاس کلان.  

- همگام نبودن آموزش­های دانشگاهی کتابداری [دانش­شناسی و اطلاع­شناسی] با پیشرفت­های فناوری در ایران.

- به­روز نبودن دانش کتابداران  [دانش­شناسان و اطلاع­شناسان]، به عبارتی دیگر عدم توان کتابداران جهت پاسخگویی به نیازهای جدید جامعه

- عدم حضور کتابداران [دانش­شناسان و اطلاع­شناسان] در پست­های سیاسی و کلیدی در جامعه.

- عدم سرمایه­گذاری کافی توسط دولت در بخش کتابخانه و فرهنگ.

- تأثیر اینترنت و وب بر کاهش مراجعان کتابخانه­ها.  

- مشکل بر سر نام کتابداری و واژه کتابدار بعد از ۴۰ سال. نگاهی به معادل کتابدار در زبان­های زنده دنیا نشان می­دهد که در اکثر زبان­های اروپایی غیرانگلیسی زبان از واژه کتابخانه+دار استفاده کرده­اند.

   فرانسوی Bibliothécaire

   آلمانی Bibliothekar

   ایتالیایی Bibliotecario

   اسپانیایی Bibliotecario

   پرتغالی Bibliotecário

   انگلیسی Librarian

   معادل کتابدار در زبان عربی "مکتبی" است.

نوشته : علیرضا نوروزی در ساعت ۱۱:۱۸ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٥/٦/۸


حرف نخست نام خانوادگی افراد و تأثیر آن در موفقیت آنها

آیا افرادی که نام خانوادگی آنها با حروف الفبای آغازین یک زبان شروع می­شود، موفق­تر هستند؟ پژوهشگران آمریکایی در مقاله­ای با عنوان

What's in a Surname? The Effects of Surname Initials on Academic Success

به بررسی نقش حرف اول نام خانوادگی متخصصان حوزه اقتصاد در ۳۵ دانشگاه تراز اول آمریکا پرداخته و به این نتیجه رسیدند که حرف اول نام خانوادگی آنها تأثیر زیادی بر موفقیت آنها دارد. افراد با نام خانوداگی که در ردیف الفبایی اوایل قرار می­گیرند موفق­تر بوده­اند. سپس، به بررسی نام خانوادگی متخصصان روان­شناسی ۳۵ دانشگاه درجه یک آمریکا پرداخته و به این نتیجه رسیدند که در حوزه روان­شناسی این فرض درست نیست. قابل ذکر است که برای گردآوری نام متخصصان هر رشته از وبگاه­های دانشگاه­ها و صفحه­های شخصی افراد استفاده کرده­اند.

  ایده خوبی است اگر پژوهشگر(ان) رشته کتابداری در ایران به چنین پژوهشی پرداخته، و میزان موفقیت و علاقه­مندی افراد دارای نام­های خانوادگی که در ابتدا، وسط یا انتهای فهرست الفبایی قرار می­گیرند را به کارهای گروهی بررسی نمایند. چند درصد افرادی که دارای تحصیلات بالای کارشناسی هستند، نام آنها با حروف الفبایی نخستین شروع می­شود؟ و ...

نوشته : علیرضا نوروزی در ساعت ۱٠:۳٧ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٥/٦/۸


نویسنده وبنوشت

علیرضا نوروزی

تماس با وبنگار
علیرضا نوروزی


آرشیو وبنوشت

صفحه نخست
آبان ٩۱
بهمن ۸٧
دی ۸٧
آذر ۸٧
آبان ۸٧
شهریور ۸٧
امرداد ۸٧
تیر ۸٧
خرداد ۸٧
اردیبهشت ۸٧
فروردین ۸٧
اسفند ۸٦
دی ۸٦
آذر ۸٦
آبان ۸٦
مهر ۸٦
شهریور ۸٦
امرداد ۸٦
تیر ۸٦
اردیبهشت ۸٦
فروردین ۸٦
اسفند ۸٥
بهمن ۸٥
دی ۸٥
آذر ۸٥
آبان ۸٥
مهر ۸٥
شهریور ۸٥
امرداد ۸٥
خرداد ۸٥
اردیبهشت ۸٥
فروردین ۸٥
اسفند ۸٤
بهمن ۸٤
دی ۸٤
آذر ۸٤
آبان ۸٤
مهر ۸٤
شهریور ۸٤
امرداد ۸٤
خرداد ۸٤
اردیبهشت ۸٤
اسفند ۸۳
بهمن ۸۳
دی ۸۳
آذر ۸۳
آبان ۸۳
فروردین ۸۳

پیوندستان

  مشاوره اطلاعاتی

کلینیک اطلاعات ایران

InforMetrix

Information Metrix

InforMetrix Services

مجله وب شناسی

مجله وب شناسی فرانسوی

وبنوشت مجله وب شناسی

گروه بحث علم اطلاعات و دانش ایران

ضریب تأثیرگذاری وبگاه های دانشگاهی ایران

وب سنجی

وبسنجی

سازماندهی دانش

آرشیو دسترسی آزاد کتابداری و اطلاع رسانی

انجمن نمایه‏سازی ایران

انجمن علم و فناوری اطلاعات کورد

صرافی یورو

تماس با من






حوزه های موضوعی
وب شناسی، دانش شناسی
مشاوره اطلاعاتی
علم سنجی، کتاب سنجی
استفاده از مطالب وبنوشت
مشاوره اطلاعاتی با ذکر منبع مجاز است
سپاس
دکتر علیرضا نوروزی


لوگوی دوستان

وبلاگ فارسی
وبلاگ فارسی