ویراستاران مجله های خارجی: جایگاه ایران کجاست؟

مجله­های زیادی در حوزه کتابداری، دانش­شناسی و اطلاع­شناسی در سطح دنیا منتشر می­شوند. اما کمتر مجله­ی خارجی یافت می­شود که یک ایرانی عضو هیأت تحریریه آن باشد. دلایل این امر ممکن است ناشی از پایین بودن سطح انتشارات علمی کتابداری ایران به زبان انگلیسی و در نتیجه عدم حضور فعال متخصصان کتابداری و اطلاع­رسانی در سطح بین­الملل باشد. قابل ذکر است اگر ایرانی­ها ویراستار یا عضو هیأت تحریریه مجله­های خارجی باشند برای ایران و رشته کتابداری هم سودمند خواهد بود. ورود داریوش علیمحمدی به جمع اعضای هیأت تحریریه مجله فلسفه کتابداری را به ایشان تبریک می­گویم.

Library Philosophy and Practice

Dariush Alimohammadi

نوشته : علیرضا نوروزی در ساعت ۱۱:٥٤ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٥/٧/٢٦


کتاب درمانی: مبحثی مهجور در کتابداری و دانش شناسی ایران

کتاب­درمانی به عنوان برابرنهاده واژه Bibliotherapy انتخاب شده است. واژه Bibliotherapy از دو واژه Biblio به معنای كتاب و Therapy به معنای درمان و شفا مشتق شده است و قدمتی چون تاریخ کتاب دارد. اما در حوزه­های روانشناسی، روانپزشکی و کتابداری ایران بسیار مهجور مانده است. در حالی که در برخی از کشورها مانند کانادا انجمن کتاب­درمانی و ادبیات کاربردی تأسیس شده است. اگرچه در تئوری، نظریه­پردازان ما بر این باورند که سبد خانواده از کتاب خالی است و کتاب باید وارد زندگی عموم مردم شود. اما در عمل، آن­طور که باید و شاید به دانش و کتاب ارج گذاشته نمی­شود. عدم توجه به کتاب­درمانی و اهمیت کتابخوانی در حل مشکلات جسمی، روحی و روانی نیز ناشی از عدم توجه جامعه به کتاب است. نگارنده به تازگی مقاله­ای با عنوان وب­درمانی و کتاب­درمانی نگاشته است که به زودی چکیده آن از طریق همین وبنوشت قابل دسترس خواهد بود. در زیر برخی از منابعی که به مبحث کتاب­درمانی پرداخته­اند ذکر می­شود. 

کتابشناسی

تقدمی، محمدرضا (1384). اعتقاد به كتاب­درمانی در ایران وجود ندارد. خبرگزاری جمهوری اسلامی،۸۴/۰۸/۲۳ .

صیامیان، حسن (؟). درآمدی بر كتابدرمانی : قسمت اول و دوم. مجله رهسار دانشگاه علوم پزشكی و خدمات بهداشتی درمانی استان مازندران. ش. 1و2.

صیامیان، حسن و عطاردی، علیرضا. شعردرمانی. دانشجو: مجله خبری، علمی فرهنگی دانشگاه علوم پزشكی و خدمات بهداشتی درمانی ایران. مرداد-شهریور 1373، ص. 17-22.

شعردرمانی و کتاب­درمانی. روان­شناسی تخصصی [وبنوشت]. موجود در: http://irpsynoktehhaykotah.blogfa.com

کتاب­درمانی چیست ؟  فصلنامه دانشکده پرستاری و مامایی،  بهار، 1383.

کتاب­درمانی چیست؟ فصلنامه دانشکده روانشناسی، بهار، 1383.

کتاب­درمانی چیست؟ خبرگزاری مهر، تهران، ۱۳۸۴/۰۸/۰۳. موجود در:  http://www.mehrnews.ir/fa/NewsPrint.aspx?NewsID=245185 http://www.mehrnews.com/fa/NewsDetail.aspx?NewsID=244537

کتاب­درمانی: جلوگیری از استرس،  روزنامه کیهان، 1381/8/22.

 نیکخواه، زهره (1385). کتاب­درمانی. سه­شنبه 26 اردیبهشت­ماه 1385. موجود در:  http://www.zohrehn.blogsky.com/?postid=109

کتاب­درمانی در خانواده (1384). هموطن، یكشنبه 12 تیر 1384. موجود در:  http://www.hamvatansalam.com/news33862.html

نوشته : علیرضا نوروزی در ساعت ۱:٠٤ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٥/٧/٢٥


آموزش کتابداری در دوره کارشناسی: ضرورت یا عدم ضرورت

برخی بر این باورند که دوره کارشناسی کتابداری باید حذف شود. اما به نظر می­رسد که آموزش کتابداری در مقطع کارشناسی لازم است ولی محتوای بسیاری از دروس باید عوض شود، دروس عمومی و پایه بایستی کمتر شده و دروس تخصصی اضافه شوند. به نظر می­رسد کسی که کارشناسی و کارشناسی ارشد کتابداری می­گیرد بهتر می­تواند مباحث بنیادی این رشته را درک کند تا کسانی که از رشته­های دیگر وارد این حوزه می­شوند. ورود سایر افراد از رشته­ها دیگر لازم است ولی این نباید منجر به حذف کارشناسی کتابداری شود. خیلی از افرادی که از رشته­های دیگر می­آیند با مباحث رده­بندی، فهرستنویسی، سازماندهی، مجموعه­سازی، نمایه­سازی، مدیریت، اداره کتابخانه و غیره آشنا نمی­شوند. مگر در دوره کارشناسی ارشد چند واحد از دروس تخصصی به این مباحث می­پردازد.   

متأسفانه آماری در دست نیست از تعداد افرادی که از سایر رشته­ها (زبان انگلیسی، فلسفه، جغرافیا، ...) به دوره کارشناسی ارشد کتابداری راه پیدا می­کنند و بعد از مدتی به خاطر عدم علاقه رها کرده و یا حتی بعد از فارغ­التحصیل شدن مغازه شخصی می­زنند و هیچگاه دید کتابداری پیدا نمی­کنند. البته افرادی که از رشته­های غیرکتابداری وارد می­شوند، در صورت علاقه ممکن است بتوانند کارها و آثار مفیدی داشته باشند. اگر فردی که از رشته جغرافیا وارد کتابداری می­شود بتواند بعدها در پست­های متخصص سیستم اطلاعات جغرافیا  کار کند و یا با سازمان­های مربوطه همکاری کند قطعاً مفید است. اما باید دید آیا دانش وی به درد کتابداری خواهد خورد یا نه اصلاً دانش پیشین وی در عرصه کتابداری کارایی ندارد. اگر یک آماری تهیه شود از افرادی که از سایر رشته­ها به دوره کارشناسی ارشد کتابداری راه پیدا کرده­اند و بعد توانسته­اند به دوره دکترا راه پیدا کنند و موفقیت­های چشمگیری کسب کنند به تعداد انگشت­های دست هم نمی­رسد.

نوشته : علیرضا نوروزی در ساعت ٥:٠٩ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٥/٧/۱۸


ورود سایر افراد به یک حوزه علمی: مزایا و معایب

مقدمه

بشر همواره تمایل به حفظ و گسترش قلمرو جغرافیایی خود داشته و دارد. این قلمرو ممکن است جغرافیایی طبیعی، جغرافیایی حرفه­ای، جغرافیای علمی، جغرافیای تجاری و غیره باشد. ورود یک فرد خارجی یا به اصطلاح بیگانه به یکی از عرصه­های جغرافیایی پیش­گفته ممکن است ناشی از انگیزه­های مختلف باشد. به عنوان مثال:

   -  برای کسب درآمد

   -  برای غلبه بر رقیبان

   -  برای تصرف اموال منقول (مثل طلا) یا غیرمنقول (مانند دانش)

   -  برای پرکردن خلاء­های موجود

   -  برای کسب شهرت

   -  برای ارضای حس کنجکاوی و دانش­افزایی

   -  به خاطر قحط ­الرجالی

   -  غیره

در این­جا بیشتر روی جغرافیای علمی یا نقشه دانش یک حوزه تأکید شده است. در طول تاریخ علم، همواره افرادی با انگیزه­های ویژه از یک رشته به رشته دیگر نقل مکان می­نمایند. به عنوان مثال:

   - شیمیدان اطلاع­رسان می­شود (یوجین گارفیلد، هنری اسمال، حسین غریبی).

   - ریاضیدان کتابدار می­شود (رانگاناتان).

   - زبان­شناس کتابدار می­شود (حرّی).

   - نوازنده ساکسوفون طی یک دیدار از کاخ سفید عاشق سیاست و بعد رییس جمهور می­شود (کلینتون).

   - کارشناس علوم تربیتی سیاستمدار می­شود (خاتمی).

   - پزشک موسیقیدان می­شود (اصفهانی).

   - دکترای فیزیک اتمی خواننده نامدار کُرد می­شود (خالقی).

اگر این جابجایی از یک رشته (حرفه) به رشته (حرفه) دیگر به شرطی که حاصل عشق و علاقه باشد و بعد این عشق فزونی یابد، مراد حاصل آید و شگفتی آفریند، ورنه این عشق ورافتد. برخی از مسائل را عالمان سایر علوم بهتر دریابند، و افراد خودی از آنها بی­اطلاع باشند. برای نمونه: متخصصان علوم رایانه وبگاه، وبنوشت، چت، رایانامه و غیره  سازند و جامعه­شناسان و روانشناسان وارد بحث شده و در باب جامعه­شناسی وب و اینترنت سخن بسیار گویند. 

نتیجه­گیری

ورود سایر افراد به یک حوزه علمی سودمند است و تاریخ در مورد آثار آنها قضاوت خواهد کرد. در ممالک غربی که کنکور در برخی رشته­ها نیست، همگان در کمال آزادی فردی از شاخه­ای به شاخه دیگر پریده و کسب علم می نمایند. اگر خوش آمد، بمانند و اگر ناخوش آمد ترک رشته کنند یا مدرک آن را به کناری گذاشته و به دنبال علمی دیگر بروند. آنجا که ایران است این امکان فراهم نیست، لیکن از شاخه­ای به شاخه­ای دیگر رفتن بسیار سخت و گاه ناممکن باشد.

نوشته : علیرضا نوروزی در ساعت ٢:۱٥ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٥/٧/۱٦


وبنوشت های کتابدار پارسی

سال­ها پیش وقتی که وبنوشت (وبلاگ) شروع به کار کرد. چندان از این پدیده نو خوشم نمی­آمد نمی­دانم به کدامین دلیل. اما امروزه من با انگیزه­های مختلف وبنوشت­های زیادی ایجاد کردم.

کتابدار پارسی 1.0 (Persian Librarian 1.0) موجود در بلاگر

هدف از این وبنوشت انتشار یادداشت­هایی به زبان انگلیسی در مورد کتابداری و دانش­شناسی.

کتابدار پارسی 2.0 (Persian Librarian 2.0) موجود در پرشن­بلاگ

هدف از این وبنوشت انتشار یادداشت­هایی به زبان پارسی در مورد کتابداری و دانش­شناسی. این وبنوشت اصلی من است و معمولاً در این مطالبی در مورد کلیات کتابداری، اخبار و نظرات شخصی­ام در این حوزه را می­نویسم. 

وب­شناسی (Webology) موجود در پرشن­بلاگ

هدف از این وبنوشت انتشار یادداشت­هایی به زبان پارسی در مورد مجله وب­شناسی  (Webology) است. 

فهرستنویسی و رده­بندی

هدف از این وبنوشت انتشار یادداشت­هایی به زبان پارسی در مورد فهرستنویسی و رده­بندی است.

آرشیو دسترسی آزاد کتابداری و اطلاع­رسانی (E-LIS: Open Access Archive for LIS) موجود در پرشن­بلاگ

همان­گونه که از نام آن بر­ می­آید، هدف از این وبنوشت انتشار یادداشت­هایی به زبان پارسی در مورد آرشیو دسترسی آزاد کتابداری و اطلاع­رسانی است. به عنوان ویراستار ایرانی این واسپارگاه، ترجیح دادم که برای آن وبنوشتی ایجاد کنم و به برخی از پرسش­های احتمالی جواب دهم. البته همین­جا از متخصصان کتابداری ایران گله می­کنم که به این پایگاه بی­مهری می­کنند.

دانش­شناسی (Knowledge Science)

هدف: هدف این وبنوشت انتشار یادداشت­هایی به زبان پارسی در مورد دانش­شناسی (تولید دانش، نهضت تولید علم، علم­سنجی، اطلاع­سنجی، کتاب­سنجی، وب­سنجی) و غیره است. 

از این­که در وبنوشت­های مختلف می­نویسم خیلی راضی نیستم. دلیل تغییر وبنوشت اصلی­ام یعنی کتابدار پارسی موجود در پرشن­بلاگ و ایجاد وبنوشت دانش­شناسی این بود که پرشن­بلاگ امکان استفاده از نظام برچسب­گذاری (Tagging) را فراهم نمی­کند. بسیاری از یادداشت­های من با هم مرتبط هستند و با این برچسب­های موضوعی می­توان همه آنها را مطالعه کرد. 

نوشته : علیرضا نوروزی در ساعت ۱:٢٩ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٥/٧/۱۱


راهنمای وبگاه های کتابداری و دانش شناسی ایران

مقدمه

راهنمای وبگاه­های کتابداری و دانش­شناسی ایران بر آن است تا مجموعه کاملی از وبگاه­های حوزه کتابداری و دانش­شناسی را جمع­آوری نماید. قابل توجه است که اسامی وبنوشت­های کتابداری و کتابداران نیز در این راهنما گنجانده شده است. در تهیه این راهنما در انتخاب عنوان برای وبنوشت­های بی­عنوان و به ویژه وبنوشت­هایی که یک عنوان انگلیسی ندارند به مشکل برخورده شد که چه عنوان انگلیسی باید برای وبنوشت­های بی­عنوان انتخاب کرد. در مورد اهمیت عنوان در رتبه­بندی وبگاه­ها توسط موتورهای کاوش قبلاً در همین وبنوشت توضیح داده شد. قابل ذکر است که وبگاهی که این راهنمای ایرانی در آن قرار دارد، توسط راهنمای گوگل و راهنمای آزاد (DMOZ) نمایه­سازی شده است. تمامی موتورهای کاوش این دو راهنما را اساس نمایه­سازی خود قرار می­دهند، به این صورت که از طریق اعضای این راهنماها به نمایه­سازی سایر وبگاه­های جهان می­پردازند. بنابراین، هر وبگاهی که توسط این راهنمای ایرانی معرفی شود توسط موتورهای کاوش نمایه­سازی خواهد شد و هرگاه این راهنما روزآمد شود تمامی وبگاه های معرفی شده مجدداً نمایه­سازی خواهند شد و رتبه آنها هم در موتورهای کاوش بالا می­رود و هرگاه نام وبگاهی از این راهنما حذف شود توسط موتورهای کاوش مبتنی بر پیوند، یک پنالتی به وبگاه حذف شده زده می شود. 

بحث و پیشنهادها

توصیه می­شود که وبنگاران (بلاگرها) برای وبنوشت خود یک عنوان انگلیسی انتخاب نمایند و اَبَرداده­های عنوان، توصیفگر و کلیدواژه را در قسمت سرصفحه (Head) وبنوشت خود قرار دهند تا هم موتورهای کاوش راحتر بتوانند صفحه­های آنها را نمایه­سازی نمایند و هم در اضافه کردن آنها به راهنمای وبگاه­های کتابداری و دانش­شناسی ایران مشکلی پیش نیاید.

نوشته : علیرضا نوروزی در ساعت ٥:۱٥ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٥/٧/٤


بازیافت دارو = بازیافت سرمایه

مقدمه

اعضای هر خانواده­ای ممکن است که در طی یک سال چندین بار به محضر پزشک بروند. از آنجا که برخی از اعضای طایفه طبیب­الاطباء گاه دارو بر حسب وجب و گاه بر حسب کیلو  می­نویسند. در نتیجه، یخچال کمتر خانه­ای خالی از داروهای بی­مصرف است که پس از مدتی فاسد می­شود و به زباله­دان تشریف می­برند. لذا متخصصان (غربی­ها و از جمله فرانسوی­ها) پیشنهاد می­کنند که داروهایی که دریافت می­شود و حتی در آنها باز نشده است به داروخانه تحویل (هدیه) داده شود. به این واسطه عمل بازیافت دارو صورت می­گیرد. 

بحث

در جهان امروز و به ویژه در کشورهای پیشرفته انسان به مثابه موش آزمایشگاهی تبدیل شده است. آقا یا خانم پزشک درون پایگاه داروها که در رایانه­ی شخصی خود دارد، کلیدواژه­های مربوط با درد بیمار را تایپ می­کند مثلاً دل­درد و بعد پایگاه داروها فهرست داروهای مربوط به دل­درد را معرفی می­کند. آقا یا خانم دکتر برخی از آنها را انتخاب و دستور چاپ آنها را صادر می­نماید. به این ترتیب نسخه­نویسی هم الکترونیکی شده است. اگر داروها اثربخش نبود،  آقا یا خانم دکتر بقیه داروهای مربوط به دل­درد را تجویز می­کند. بنابراین این یکی از عوامل افزایش میزان داروهای موجود در خانه­ها می­باشد. 

نتیجه­گیری

منظور از بازیافت دارو، انجام فرایندی شبیه بازیافت کاغذ و تبدیل یک دارو به داروی دیگر نیست. بلکه بیمار بعد از علاج، داروهای غیرقابل استفاده و یا داروهایی که پزشکان عزیز اشتباه تجویز می­فرمایند را به داروخانه تحویل داده و بعد داروخانه بر اساس قراردادش، این داروها را به سازمان­ها و مؤسسه­های امور خیریه می­دهد و بعد این داروها به مستمندان و یا کشورهای فقیر ارسال می­شوند. به این ترتیب آلاینده­های محیط زیست کمتر شده و از این راه بیمار ثوابی خواهد کرد.

نوشته : علیرضا نوروزی در ساعت ۱:۳۳ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٥/٧/٢


تعداد استنادها و رابطه آن با کسب جایزه نوبل

مقدمه

پژوهش­های انجام شده از سال ۱۹۸۹ توسط مؤسسه اطلاعات علمی (آی­اس­آی) آمریکا -ناشر پایگاه­های استنادی علوم، علوم اجتماعی و هنر- نشان می­دهد در حوزه­های فیزیک، شیمی، اقتصاد، پزشکی، روانشناسی و ... دانشمندانی که بیشتر به آنها استناد شده است و در واقع ملک­الاستناد (Citation Laureates) هستند شانس بیشتری برای کسب جایزه نوبل دارند. برای کسب اطلاع بیشتر نگاه شود به.

پیشنهادها

    خطاب به ملک­الاستناد: مؤلف باش تا کامروا باشی، دیگران به تو استناد خواهند کرد و تو صاحب فکر و مکتب خواهی بود. بیاندیش و اندیشه­هایت را به رشته تحریر درآور، و نه اندیشه­ها را، زیرا فقط اندیشه­ها زنده و پایدار خواهد ماند.

    خطاب به ملک­المترجم:  مترجم باش! آثار سایرین را به پارسی برگردان تا آیندگان به واسطه ترجمه تو به اصل اثری که ترجمه کرده­ای استناد کنند و حتی نامی از تو نبرند، این گونه تو  ثواب خواهی کرد زیرا مؤلف اصلی ملک­الستناد خواهد شد، و تو راوی افکار او.

نوشته : علیرضا نوروزی در ساعت ۳:٥٧ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٥/٧/۱


نویسنده وبنوشت

علیرضا نوروزی

تماس با وبنگار
علیرضا نوروزی


آرشیو وبنوشت

صفحه نخست
آبان ٩۱
بهمن ۸٧
دی ۸٧
آذر ۸٧
آبان ۸٧
شهریور ۸٧
امرداد ۸٧
تیر ۸٧
خرداد ۸٧
اردیبهشت ۸٧
فروردین ۸٧
اسفند ۸٦
دی ۸٦
آذر ۸٦
آبان ۸٦
مهر ۸٦
شهریور ۸٦
امرداد ۸٦
تیر ۸٦
اردیبهشت ۸٦
فروردین ۸٦
اسفند ۸٥
بهمن ۸٥
دی ۸٥
آذر ۸٥
آبان ۸٥
مهر ۸٥
شهریور ۸٥
امرداد ۸٥
خرداد ۸٥
اردیبهشت ۸٥
فروردین ۸٥
اسفند ۸٤
بهمن ۸٤
دی ۸٤
آذر ۸٤
آبان ۸٤
مهر ۸٤
شهریور ۸٤
امرداد ۸٤
خرداد ۸٤
اردیبهشت ۸٤
اسفند ۸۳
بهمن ۸۳
دی ۸۳
آذر ۸۳
آبان ۸۳
فروردین ۸۳

پیوندستان

  مشاوره اطلاعاتی

کلینیک اطلاعات ایران

InforMetrix

Information Metrix

InforMetrix Services

مجله وب شناسی

مجله وب شناسی فرانسوی

وبنوشت مجله وب شناسی

گروه بحث علم اطلاعات و دانش ایران

ضریب تأثیرگذاری وبگاه های دانشگاهی ایران

وب سنجی

وبسنجی

سازماندهی دانش

آرشیو دسترسی آزاد کتابداری و اطلاع رسانی

انجمن نمایه‏سازی ایران

انجمن علم و فناوری اطلاعات کورد

صرافی یورو

تماس با من






حوزه های موضوعی
وب شناسی، دانش شناسی
مشاوره اطلاعاتی
علم سنجی، کتاب سنجی
استفاده از مطالب وبنوشت
مشاوره اطلاعاتی با ذکر منبع مجاز است
سپاس
دکتر علیرضا نوروزی


لوگوی دوستان

وبلاگ فارسی
وبلاگ فارسی