مجله‌های دسترسی آزاد و نقش آنها در گسترش دانش و پیشرفت علمی ایران

علیرضا نوروزی

چکیده

مجله­های علمی و پژوهشی یکی از مجراهای اصلی ارتباط علمی میان پژوهشگران هستند. هدف این مقاله بررسی نقش مجله­های دسترسی آزاد در ارتباط­ های علمی و در گسترش دانش و پیشرفت علمی است. مجله دسترسی آزاد به مجله­ای گفته می­شود که دسترسی آزاد و رایگان به متن کامل مقاله­های منتشر شده در آن برای همگان میسر باشد. با توجه به این­که مجله­های ایرانی امکان چاپ و توزیع در مقیاس جهانی ندارند، در نتیجه پیشنهاد می­شود که مجله­های ایرانی به­ویژه مجله­های انگلیسی زبان به صورت دسترسی آزاد منتشر شوند تا ضریب تأثیرگذاری علم تولید شده توسط ایران در سطح جهان افزایش یابد. این مقاله همچنین مزایای مجله­های دسترسی آزاد را برشمرده است.

کلیدواژه­ها: اینترنت، وب، نشر الکترونیکی، دسترسی آزاد، مجله علمی

نوروزی، علیرضا (۱۳۸۵). مجله‌های دسترسی آزاد و نقش آنها در گسترش دانش و پیشرفت علمی ایران. رهیافت، ، شماره ۳۸، (پاییز و زمستان)، ۱۵-۲۱. 

 

 

نکته نخست: حدود سه سال است که به عنوان سردبیر مجله دسترسی آزاد وب­شناسی و حدود دو سال است که به عنوان همکار ایرانی آرشیو دسترسی آزاد کتابداری و اطلاع­رسانی فعالیت می­کنم. این مقاله حاصل تجربیات شخصی است. طی یک سال گذشته نگاشته شد و بالاخره تمام شد.  

نکته دوم: همانطور که کتابگذار اعظم  بیان داشته است: جنبش دسترسی آزاد را وارد بازی­های سیاسی نکنید. من هم معتقدم که نباید نگاه بدبینانه­ای نسبت به جنبش دسترسی آزاد داشت. چشم­ها را باید شست و طوری دیگر باید نگریست. همه می­دانند که ایرانی­ها خیلی سیاسی کاری می­کنند. به عنوان مثال همین یک هفته پیش بود که یک کاربر گوگل ویدئو، یک فیلمی در مورد تبریز روی گوگل ویدئو گذاشته بود، همه رسانه­ها و سیاستمداران آن را سیاسی کردند و گفتند تقصیر گوگل است. ما عادت داریم که بدون تحقیق حرف بزنیم.

        

نوشته : علیرضا نوروزی در ساعت ۱:۳٦ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٥/۸/۳٠


خبرگزاری کتاب ایران

خبرگزاری کتاب ایران توسط خانه كتاب با هدف توسعه و ترویج فرهنگ كتابخوانی و تأمین محتوا و منابع اولیه برای پوشش خبری مرتبط با كتاب، چاپ و نشر در داخل و خارج از كشور راه‌اندازی شد.  امید است که خبرگزاری کتاب ایران بتواند جای خالی خبرگزاری کتابداری و اطلاع­رسانی ایران را پر کند.  خبرگزاری کتاب می­تواند درگاهی باشد که به گسترش فرهنگ کتابخوانی و آشنایی جامعه ایران با اطلاعات، کتاب، کتابخانه، کتابدار، کتابداری و دانش­شناسی کمک کند.

نوشته : علیرضا نوروزی در ساعت ۱٠:۱٧ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٥/۸/٢۳


دسترسی آزاد = گسترش و اشاعه دانش

برای حمایت از دسترسی آزاد، از این پس متن کامل مقاله­های انگلیسی نوشته شده توسط نگارنده، یا قبل از انتشار و یا پس از انتشار به آرشیو دسترسی آزاد کتابداری و اطلاع رسانی واسپاری می­شود و متن کامل مقاله­های پارسی نیز از طریق وبگاه نگارنده قابل دسترس خواهند بود. واسپاری مقاله­های انگلیسی به این پایگاه می­تواند باعث بالا رفتن میزان خوانندگان و تعداد استناد به مقاله در سطح بین­المللی شود. به عنوان مثال،  مقاله ضریب تأثیرگذاری وب: مروری انتقادی که به این پایگاه واسپاری شده است، منبع درسی دوره دکترا دانشگاه هاوایی/ پیتر جکسو شده است. لذا دسترسی آزاد موجب گسترش دانش و بینش می­شود. متن کامل مقاله زیر نیز به آرشیو پیش­گفته اضافه شد.

حضور کشورهای خاورمیانه در محیط وب و ضریب تأثیرگذاری آنها

Web Presence and Impact Factors for Middle-Eastern Countries

Abstract

    This study investigates the Web presence and Web Impact Factor (WIF) for country code top-level domains (ccTLDs) of Middle-Eastern countries, and sub-level domains (SLDs) related to education and academic institutions in these countries. Counts of links to the web sites of Middle-Eastern countries were calculated from the output of Yahoo search engine. In this study, we compute the WIF at two levels: top-level domains, and sub-level domains.

    The results show that the Middle-Eastern countries, apart from Turkey, Israel and Iran, have a low web presence. On the other hand, their web sites have a low inlink WIF. Specific features of sites may affect a country’s Web Impact Factor. For linguistic reasons, Middle-Eastern web sites (Persian, Kurdish, Turkish, Arabic, and Hebrew languages) may not receive and attract the attention that they deserve from the World Wide Web community. 

 

Noruzi, Alireza (2006). Web Presence and Impact Factors for Middle-Eastern Countries. Online, 30(2): 22-28. Available at: http://eprints.rclis.org/archive/00005738/ 

 

این مقاله در مجله آنلاین که یک مجله آمریکایی است و در پایگاه نمایه­های استنادی موسسه اطلاعات علمی، نمایه­سازی می­شود منتشر شده است. 

نوشته : علیرضا نوروزی در ساعت ۱:۳٦ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٥/۸/۱۸


بررسی میزان حضور ایران در وب

علیرضا نوروزی

 چکیده

از اواسط دهه ١٩٩٠ حوزه پژوهشی نوینی به نام وب­سنجی بر پایه روش­های کتابسنجی و اطلاع­سنجی به وجود آمد که کار آن، پژوهش درباره ماهیت و ویژگی­های وب جهانگستر است. هدف این پژوهش بررسی، مقایسه و رتبه­بندی دامنه­های فرعی ایران (.ir) است. این پژوهش نشان می­دهد که دامنه سطح بالای ایران (.ir) بیشترین و دامنه نظامی ایران (mil.ir) کمترین میزان صفحه­های وب را تولید کرده­اند. همچنین قابل ذکر است که موتور کاوش گوگل وبگاه­های ایرانی به­ویژه دانشگاهی را بهتر تحت پوشش قرار می­دهد. به عبارت دیگر، گوگل به نسبت سایر موتورهای کاوش (یاهو، آلتاویستا، اِم­اس­ان، و آل­دِوب)، صفحه­های وب بیشتری از ایران را نمایه­سازی می­کند و موتور کاوش "اِم­اس­ان" وبگاه­های ایرانی را کمتر تحت پوشش قرار می­دهد. این پژوهش همچنین نشان می­دهد که اغلب صفحه­های وب منتشر شده در ایران با فرمت زبان نشانه­گذاری فرامتن منتشر شده­اند. یافته­ها نشان می­دهد که فرمت­هایی چون (HTM، HTML، PHP، PDF، ASP، و DOC) بیشتر مورد استفاده وبگاه­های ایرانی قرار گرفته­اند و موتورهای کاوش این نوع فایل­ها را بهتر نمایه­سازی می­نمایند. بنابراین مدیران وبگاه­های ایرانی باید توجه بیشتری به این نوع فایل­ها داشته باشند.

 

نوروزی، علیرضا (۱۳۸۵).  بررسی میزان حضور ایران در وب. فصلنامه کتاب، زمستان ۱۳۸۵.

نوشته : علیرضا نوروزی در ساعت ٥:٤٧ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٥/۸/۱٤


ضریب تأثیرگذاری وب و سنجش آن در برخی سایت های دانشگاهی ایران

علیرضا نوروزی

چکیده

ضریب تأثیرگذاری وب، ابزاری است برای ارزیابی، رتبه­بندی، مقایسه و طبقه­بندی وب­سایت­های مختلف در سطح دامنه­های ملی مانند (.ir) و یا برای مقایسه وب­سایت­ها (وبگاه­ها) در سطح بین­المللی. در این نوشته به بررسی سیر تاریخی و تعریف ضریب تأثیرگذاری وب و برخی از مزایا و معایب آن پرداخته خواهد شد. همچنین کاربردهای فراپیوندها و ضریب تأثیرگذاری وب در نمایه­سازی وب – نمایه­سازی پیوندی- و تفاوت­های روش ضریب تأثیرگذاری وب با ضریب تأثیرگذاری مجله­ها نیز به اختصار توضیح داده خواهد شد. به عنوان نمونه وب سایتِ ١۵ دانشگاه ایرانی به منظور محاسبه ضریب تأثیرگذاری وب انتخاب شده­اند و نتایج نشان می­دهد که به دلایلی از جمله زبان فارسی و فقدان منابع اطلاعاتی مناسب برای جذب پیوند، دانشگاه­های ایرانی نتوانسته اند میزان پیوندی را که مستحق آن هستند دریافت کنند. 

کلیدواژه ها

وب­سنجی، ضریب تأثیرگذاری وب، ضریب تأثیرگذاری مجله­ها، نمایه­سازی وب، دانشگاه­های ایرانی

نوروزی، علیرضا (۱۳۸۴). ضریب تأثیرگذاری وب و سنجش آن در برخی وب­سایت­های دانشگاهی ایران. مطالعات تربیتی و روانشناسی دانشگاه فردوسی. ویژه­نامه کتابداری. دوره ۵، شماره ۲، ص. ۱۱۹- ۱۰۵.

نوشته : علیرضا نوروزی در ساعت ٥:۱٧ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٥/۸/۱٤


وب شناسی یا علم وب

وب­شناسی در اصطلاح یعنی علم وب. به عبارت دیگر، وب­شناسی علم جدیدی است که به مطالعه جنبه­های گوناگون وب جهانگستر (تولید، ذخیره، نمایه­سازی، جستجو، بازیابی و اشاعه اطلاعات در محیط وب، تجارت و بازاریابی از طریق وب، تاثیرهای علمی، فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی، و سیاسی وب) می­پردازد.

   در راستای مطالعه و شناسایی جنبه­های گوناگون وب، مجله وب­شناسی راه­اندازی شده است و با موفقیت سه سال از انتشار آن می­گذرد و برخی از مقاله­ها مانند مقاله پروفسور اسپینک بیش از ده استناد به آنها شده است و بسیاری از مقاله­ها منبع درسی دانشگاه­های غرب شده است.

   در عرصه بین­المللی و ملی بسیاری از افراد با طرح مسأله وب­شناسی به عنوان یک علم مخالفت کردند و بسیاری از غربی­ها به مخالفت با آن پرداختند و بیش از ده بار مدخل وب­شناسی در بخش انگلیسی دایره­المعارف ویکی­پدیا را حذف کردند و گفتند این علم نیست و نباید به عنوان یک علم مطرح شود و در وبنوشت­هایشان به مخالفت پرداختند. روزی یک آلمانی نوشته بود که برای غربی­ها خوشایند نیست که مجله وب­شناسی توسط ایرانی­ها منتشر شود. البته این هم ناشی از جو سیاسی ضدایرانی و اعمال سیاستمداران ایرانی در عرصه سیاست خارجی است. تلاش کردیم که دامین دات اورگ را برای مجله بگیریم. متاسفانه یک اروپایی این را گرفته و آن را فعال نمی­کند و حاضر نیست آن را رها کند. برای انتقال آن به مجله وب­شناسی درخواست ۸۰۰ دلار می­کند. اگر این مجله دامین آی­آر نداشت خیلی موفق­تر بود. البته همین­طور هم موفق است و موفق­تر خواهد شد. برای شماره بعد که یک شماره ویژه در مورد جامعه­شناسی وب است حدود ده مقاله از آمریکا و استرالیا ارسال شده است که مطمئناً تأثیر بسزایی در شهرت مجله خواهد داشت. 

   همه این مقدمه بیان شد تا گفته شود که حالا دانشگاه ام­ای­تی آمریکا و دانشگاه سودآمپتون انگلیس در حال راه­اندازی گروه آموزشی-پژوهشی وب­شناسی یا علم وب هستند و به زودی این حوزه به عنوان یک علم مطرح خواهد شد و در کنار سایر علوم مانند علم رایانه، علم وب قرار می­گیرد. حالا دیگر برای غربی­ها پذیرفتن وب­شناسی به عنوان یک علم راحت­تر خواهد بود. البته این برای مجله وب­شناسی هم خوب است و ممکن است بتواند توجه خاصی از سوی این دانشگاه­ها به خود جلب کند و .... برای کسب اطلاع بیشتر به پیوندهای زیر مراجعه شود:

نیویورک­تایمز

بی­بی­سی

نوشته : علیرضا نوروزی در ساعت ۱:۳۳ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٥/۸/۱۳


وب سنجی: استراتژی های جستجوی پیوندها در موتورهای کاوش

دیروز یکی از کتابداران ایرانی سؤالی مطرح کرده بود که ترجیج دادم پاسخ ایشان را در این­جا بیان نمایم. زیرا این چندمین بار است که سؤال­های مشابه همین سؤال از افراد مختلف دریافت می­کنم.  در پژوهش­های وب­سنجی برای ارزیابی تعداد پیوندها به یک وبگاه یا وبنوشت خاص عمدتاً از موتورهای کاوش آلتاویستا، آل­دِوب و یاهو استفاده می­شود. ساختار این سه موتور مشابه است زیرا اساس روبات آنها یکی است. دستورهای جستجوی سه موتور فوق تقریباً به قرار زیر است. 

کل پیوندها 

1. دستور جستجو (linkdomain) مثال:

linkdomain:nouruzi.persianblog.ir

از به کار بردن دستور زیر پرهیز شود

(link:nouruzi.persianblog.ir)

2. دستور جستجو (link) 

در صورت استفاده از دستور (link)  باید آدرس کامل وبگاه یا وبنوشت به دنبال دستور ذکر شود. در غیر اینصورت نتایج اصلاً درست نیست.

link:http://www.nouruzi.persianblog.ir

 

پیوندهای دریافتی 

پیوندهای دریافتی از سایر وبگاه­ها یا وبنوشت­ها که در منابع علوم رایانه به پیوندهای درونی (Inlinks) معروف هستند. از دستور زیر استفاده شود.

linkdomain:nouruzi.persianblog.ir NOT domain:www.nouruzi.persianblog.ir

این نوع پیوندها در رتبه­بندی وبگاه­ها یا وبنوشت­ها توسط موتورهای کاوش از اهمیت بالایی برخوردار است و در پژوهش­های وب­سنجی هم بیشتر روی آنها تأکید می­شود.

قابل توجه است که می­توان از (https://siteexplorer.search.yahoo.com) نیز استفاده کرد. که با کمی بررسی ساختار جستجوی آن به راحتی پیدا خواهید کرد. 

تعداد کل صفحه­های منتشر شده توسط یک وبگاه یا وبنوشت 

برای پیدا کردن تعداد کل صفحه­های موجود در یک وبگاه یا وبنوشت از دستورهای زیر استفاه شود. در موتورهای کاوش آلتاویستا، آل­دِوب و یاهو از دستور (domain:) استفاده شود.

domain:nouruzi.persianblog.ir

نکته: 

اگرچه موتور کاوش گوگل مبتنی بر پیوندها است و تعداد پیوندهای دریافتی را مبنای اصلی رتبه­بندی وبگاه­ها و وبنوشت­ها قرار می­دهد اما برای استفاه در پژوهش­های وب­سنجی مفید نیست. با این وجود دستور پیوند (link:) در گوگل به صورت زیر است. مثال:

link:www.nouruzi.persianblog.ir

link:nouruzi.persianblog.ir

در گوگل دو مثال فوق تعداد رکوردهای مشابهی نشان می­دهند.

دستور لازم برای کسب تعداد کل صفحه­های وب، دستور (site:) است. مثال:

site:nouruzi.persianblog.ir

البته گوگل وبگاه­ها و وبنوشت­ها را بهتر تحت پوشش قرار می­دهد و بهتر نمایه­سازی می­نماید.

نوشته : علیرضا نوروزی در ساعت ۱:٠٥ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٥/۸/٧


وب درمانی و کتاب درمانی

علیرضا نوروزی

چکیده

این مقاله به بررسی اجمالی  کتاب­درمانی (Bibliotherapyوب­درمانی (Webotherapy) و اهمیت مطالعه کتاب و منابع وب در درمان مشکلات جسمی، روحی و روانی می­پردازد. این مقاله پیشنهاد می­کند که  وب­درمانی به عنوان جایگزین یا مکمل کتاب­درمانی و سایر فنون  روان­درمانی به کار گرفته شود.

کلیدواژه: روان­درمانی، کتاب­درمانی، کتاب،  ­اینترنت­درمانی، وب­درمانی،  وب، کتابخانه بیمارستانی

مشخصات کتابشناختی

نوروزی، علیرضا (1387) . وب­درمانی و کتاب­درمانی. ارتباط علمی. دوره 9، شماره 1.

متن کامل از طریق پیوندها قابل دسترسی است.

نوشته : علیرضا نوروزی در ساعت ۱٢:٤٠ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٥/۸/٢


نویسنده وبنوشت

علیرضا نوروزی

تماس با وبنگار
علیرضا نوروزی


آرشیو وبنوشت

صفحه نخست
آبان ٩۱
بهمن ۸٧
دی ۸٧
آذر ۸٧
آبان ۸٧
شهریور ۸٧
امرداد ۸٧
تیر ۸٧
خرداد ۸٧
اردیبهشت ۸٧
فروردین ۸٧
اسفند ۸٦
دی ۸٦
آذر ۸٦
آبان ۸٦
مهر ۸٦
شهریور ۸٦
امرداد ۸٦
تیر ۸٦
اردیبهشت ۸٦
فروردین ۸٦
اسفند ۸٥
بهمن ۸٥
دی ۸٥
آذر ۸٥
آبان ۸٥
مهر ۸٥
شهریور ۸٥
امرداد ۸٥
خرداد ۸٥
اردیبهشت ۸٥
فروردین ۸٥
اسفند ۸٤
بهمن ۸٤
دی ۸٤
آذر ۸٤
آبان ۸٤
مهر ۸٤
شهریور ۸٤
امرداد ۸٤
خرداد ۸٤
اردیبهشت ۸٤
اسفند ۸۳
بهمن ۸۳
دی ۸۳
آذر ۸۳
آبان ۸۳
فروردین ۸۳

پیوندستان

  مشاوره اطلاعاتی

کلینیک اطلاعات ایران

InforMetrix

Information Metrix

InforMetrix Services

مجله وب شناسی

مجله وب شناسی فرانسوی

وبنوشت مجله وب شناسی

گروه بحث علم اطلاعات و دانش ایران

ضریب تأثیرگذاری وبگاه های دانشگاهی ایران

وب سنجی

وبسنجی

سازماندهی دانش

آرشیو دسترسی آزاد کتابداری و اطلاع رسانی

انجمن نمایه‏سازی ایران

انجمن علم و فناوری اطلاعات کورد

صرافی یورو

تماس با من






حوزه های موضوعی
وب شناسی، دانش شناسی
مشاوره اطلاعاتی
علم سنجی، کتاب سنجی
استفاده از مطالب وبنوشت
مشاوره اطلاعاتی با ذکر منبع مجاز است
سپاس
دکتر علیرضا نوروزی


لوگوی دوستان

وبلاگ فارسی
وبلاگ فارسی