ارزش ترجمه در علوم کتابداری و دانش شناسی

مقدمه

   مقاله­ای با عنوان "ارزش ترجمه در علوم کتابداری و اطلاع­رسانی" در مجله کتابداری دانشگاه تهران مطالعه شد که وبنگار را بر آن داشت تا این یادداشت را بنویسد. نویسنده مقاله بر این باور است که "نشریات ادواری کتابداری و اطلاع­رسانی بر محدودیت نشر مقالات ترجمه شده تأکید دارند و پیامدهای این مسئله موجب قلّت تعداد متون ترجمه شده و عدم انتشار اطلاعات روزآمد این علم از طریق ترجمه مقالات می­شود." این جمله به خودی خود درست است، اما پرسش­ این است که:

   آیا ترجمه کتاب­ها و مقاله­های خارجی تنها راه انتشار اطلاعات روزآمد است؟ آیا پژوهشگران نمی­توانند به صورت مشترک 20 مقاله مرتبط با موضوع همان مقاله­ای که می­خواهند ترجمه کنند را مطالعه کرده و یک مقاله به زبان ملی خود، با بیان خود و با اضافه کردن اندیشه و تجربه خود گردآوری نمایند؟ پس از گذشت چهل سال از عمر کتابداری و دانش­شناسی در ایران چند کتاب تألیفی مثل کتاب (شناختی از دانش­شناسی/ دکتر هوشنگ ابرامی) در ادبیات کتابداری و دانش­شناسی یافت می­شود؟

   شاید به این دلیل است که ترجمه یک کتاب یا مقاله ساده­ترین راه انتشار اطلاعات روزآمد است. یا شاید به قول کتابدار اعظم این جزو اصل کمترین کوشش است.

بحث و نتیجه­گیری

   بی­شک بسیاری از ایده­ها و افکار نو تنها از راه ترجمه آثار علمی سایر کشورها و زبان­ها وارد ادبیات یک رشته یا یک زبان می­شود. اما ترجمه صرف آثار خارجی بدون بومی کردن آن سودمندی خود را تا حدود زیادی از دست می­دهد. چه بسا برخی از مترجمان هنگام برگرداندن آثار بیگانه حتی به خود زحمت نمی­دهند که مثال­های به زبان فارسی بیان نمایند. البته هر يك از متون برگردانده شده  به نوبه خود مفيدند و تلاش و زحمت تهيه­كنندگان آنها مأجور، ليكن فعال نبودن حوزه کتابداری ایران در عرصه ملی و بین­المللی وبنگار را با اين واقعيت رو به رو كرده است که اهمیت پژوهش و نگارش مقاله تألیفی بر بسیاری از پژوهشگران، نويسندگان، مترجمان و كتابداران پوشيده است.

   به نظر می­رسد که تأکید بیش از حد روی ترجمه صرف مقاله­های خارجی اساتید، دانشجویان و پژوهشگران ایرانی را ترجمه­محور بار می­آورد و از تلاش برای مطالعه مقاله­های متعدد در یک حوزه خاص و تألیف یا حداقل گردآوری یک مقاله علمی به زبان فارسی باز می­دارد.  

   بسیاری از پژوهشگران و اندیشمندان برجسته بر این باورند که ترجمه به معنی انتقال اندیشه و سخن شخص دیگری است و مترجم صرفاً برگرداننده متن از  زبانی به زبان دیگر است و در واقع روایتگری بیش نیست که دستاورد اندیشه­های دیگران را حکایت می­کند.

   همان­گونه که پیشتر نیز گفته شد ما باید طرحی نو در اندازیم، باید با حمایت اساتید و پژوهشگران در حوزه­های مختلف مجله­های پژوهشی معتبر منتشر کنیم که واقعاً دارای داوری تخصصی و اعضای هیأت تحریریه باشند و تا حدودی از ترجمه صرف آثار خارجی دست بر داریم. بد نیست نگاه کنیم به کشورهای سوئد، دانمارک، فرانسه و آلمان که زبان رسمی آنها غیرانگلیسی است، اما به هر دو زبان مقاله می­نویسند. در مجله­های این کشورها مقاله­های ترجمه دیده نمی­شود یا نادر هستند.

   پروفسور حرّی بر این باور است که از جمله موانع رشته کتابداری و اطلاع­شناسی، یکی این است که تعدادی از افراد چنین القا می­کنند که دیگران اندیشیده­اند و ما باید ترجمه­اش کنیم. عده­ای هم معتقدند که نهایت همه­ی این­ها به مهارت عملی می­رسد؛ پس آن را انجام دهیم، چرا باید دوباره دور زد. ... ممکن است بعد از پاسخ­یابی باز هم به همین جواب فعلی برسیم، ولی بسیار تفاوت می­کند که از راه اقتباس به چیزی برسیم یا از راه تحقیق (ص۴۱)."

   خداوند حفظ کند وبنگار از این زاویه را که روزگاری حرف­های جالبی درباره بهره­وری و میزان تولید علمی کتابداری در ایران می­نوشت.

منابع

حرّی، عباس. کسانی که جامعه را می­سازند: دکتر عباس حرّی استاد برجسته کتابداری و اطلاع­رسانی. تهران: نشر دیبایه و نشر ناهید. ص. ۴۱.

نوشته : علیرضا نوروزی در ساعت ۱۱:٤٩ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٥/٦/٢٩


نویسنده وبنوشت

علیرضا نوروزی

تماس با وبنگار
علیرضا نوروزی


آرشیو وبنوشت

صفحه نخست
آبان ٩۱
بهمن ۸٧
دی ۸٧
آذر ۸٧
آبان ۸٧
شهریور ۸٧
امرداد ۸٧
تیر ۸٧
خرداد ۸٧
اردیبهشت ۸٧
فروردین ۸٧
اسفند ۸٦
دی ۸٦
آذر ۸٦
آبان ۸٦
مهر ۸٦
شهریور ۸٦
امرداد ۸٦
تیر ۸٦
اردیبهشت ۸٦
فروردین ۸٦
اسفند ۸٥
بهمن ۸٥
دی ۸٥
آذر ۸٥
آبان ۸٥
مهر ۸٥
شهریور ۸٥
امرداد ۸٥
خرداد ۸٥
اردیبهشت ۸٥
فروردین ۸٥
اسفند ۸٤
بهمن ۸٤
دی ۸٤
آذر ۸٤
آبان ۸٤
مهر ۸٤
شهریور ۸٤
امرداد ۸٤
خرداد ۸٤
اردیبهشت ۸٤
اسفند ۸۳
بهمن ۸۳
دی ۸۳
آذر ۸۳
آبان ۸۳
فروردین ۸۳

پیوندستان

  مشاوره اطلاعاتی

کلینیک اطلاعات ایران

InforMetrix

Information Metrix

InforMetrix Services

مجله وب شناسی

مجله وب شناسی فرانسوی

وبنوشت مجله وب شناسی

گروه بحث علم اطلاعات و دانش ایران

ضریب تأثیرگذاری وبگاه های دانشگاهی ایران

وب سنجی

وبسنجی

سازماندهی دانش

آرشیو دسترسی آزاد کتابداری و اطلاع رسانی

انجمن نمایه‏سازی ایران

انجمن علم و فناوری اطلاعات کورد

صرافی یورو

تماس با من






حوزه های موضوعی
وب شناسی، دانش شناسی
مشاوره اطلاعاتی
علم سنجی، کتاب سنجی
استفاده از مطالب وبنوشت
مشاوره اطلاعاتی با ذکر منبع مجاز است
سپاس
دکتر علیرضا نوروزی


لوگوی دوستان

وبلاگ فارسی
وبلاگ فارسی