آموزش کتابداری در ایران

چند روز پیش در وبگاه "www.today.ir/news/" به خبری با عنوان "نقدی بر آموزش کتابداری در ایران" برخوردم. در این خبر اشاره می کند که "اگر آموزش کتابداری را محدود به فوق لیسانس نماییم و افراد از رشته های مختلف وارد این حوزه شوند می توان انتظار نوآوری هایی را داشت." در وهله اول باید دید که منظور از نوآوری چیست؟ به خاطر دارم که دانشجویانی از رشته های فلسفه، جغرافیا، کشاورزی، مامایی و زبان هم وارد رشته کتابداری شدند و کارشناسی ارشد کتابداری گرفتند، اما بعدها هیچکدام وارد بازار کار کتابداری نشدند. یکی رفت مفازه زد و دیگران هر یک برگشتند سر کار قبلی خود.

اما باید با دید انتقادی به این مساله نگریست و باید دید که چرا رشته کتابداری نمی تواند انتظارات فارغ التحصیلان خود را برآورده نماید. باید آسیب شناسی و ریشه شناسی کرد. در مقایسه بین دانشگاه های ایرانی با دانشگاه های خارجی در این حوزه چند نکته به چشم می خورد. نخست آنکه گروه های کتابداری در دانشگاه های خارجی خود تصمیم گیرنده هستند و استقلال تام دارند. به عبارت دیگر، دانشگاه ها با توجه به اعضای هیات علمی خود و نیازهای روز جامعه شرح رئوس مطالب یک رشته را تعیین می کنند و در نهایت انجمن ها و سازمان های ملی در این حوزه اعتبار آنها را تعیین می کنند. در واقع، یک نوع رقابت بین گروه های کتابداری در دانشگاه ها وجود دارد تا بتوانند بودجه بیشتری کسب کنند و دانشجویان بیشتری را جلب کنند و در نهایت اعتبار خود را بالا ببرند. در نتیجه برای هر گروه وبگاه طراحی می کنند و تا جایی که می توانند برای پذیرش دانشجو تبلیغ می کنند.

وقتی به شرح دروس گروه های آموزشی خارجی می نگرید، می بینید که دروس کاملاً تخصصی است. تا حد امکان سعی می کنند که به آموزش استفاده از فناوری های نوین، رایانه، اینترنت، کتابخانه های مجازی، پایگاه های اطلاعاتی، مدیریت دانش و سازماندهی اطلاعات در محیط اینترنت و وب، ابرداده، و غیره بپردازند.

در حالی که ما بعد از سی سال از گذشت آموزش کتابداری در ایران هنوز هم به دروسی مثل تاریخ ادبیات ایران، تاریخ ادبیات جهان، روانشناسی عمومی و روانشناسی کودک، تاریخ تمدن و تاریخ اجتماعی ایران و امثالهم می پردازیم. غافل از این که این دروس در عمل به هیچ کار نمی آیند. دانشجو به محض خروج از سر جلسه امتحان همه را به بایگانی تاریخ می سپارد، و ممکن است که هرگز آنها را فرا نخواند و در طول عمر خود به آنها نیاز پیدا نکند. در عصر اطلاعات و در جوامع دانش محور مبتنی بر شبکه اینترنت، آشنایی با کتابهای مرجع کاغذی  چندان معنی پیدا نمی کند. ممکن است دانشجو هرگز در طول دوران تحصیل خود به کتابخانه مراجعه نکند. برای اینکه در لابراتوار و یا گروه مربوطه به پایگاه های اطلاعاتی مورد نیاز، اینترنت و منابع الکترونیکی دسترسی کافی دارد. بنابراین، بسیاری از دروس دوره کارشناسی کتابداری در ایران نیز باید متناسب با زمان عوض شد. مرجع شناسی عمومی فارسی و عربی و یا مرجع شناسی لاتین مبتنی بر کاغذ باید جای خود را به مرجع شناسی مبتنی بر شبکه اینترنت دهند و ماشین نویسی عهد عتیق جای خود را به آشنایی با ورد، پاورپوینت، اکسل، و غیره دهند. لذا یک بازنگری کلی در دوره های کارشناسی کتابداری در ایران کاملا ضروری است.

دوم این که در این کشورهای خارجی دانشگاه ها با بخش صنعت در تماس مستقیم هستند. اغلب دانشجویان از سازمان  یا مؤسسه ای بورس دارند. لابراتوارها به کارهای اقتصادی و قرارداد تجاری می پردازند. دانشجو مجانی کارورزی نمی کند. بسیاری از سازمانها از گروه درخواست کارورز می کنند و از کارورز می خواهند که پایگاه اطلاعاتی طراحی کند و یا بخش خاصی از سازمان، اعم از کتابخانه و یا مرکز اطلاعاتی را سازماندهی و راه اندازی نماید. کتابخانه یا مرکز اطلاعاتی در واقع قلب سازمان و اطلاعات اساس تصمیم گیری آنهاست. حال آن که اگر در سازمان های ما کتابخانه را حذف کنید، هیچ خللی بر کار سازمان وارد نمی شود. اما اگر آبدارخانه را تعطیل کنید صدای همه کارکنان در می آید.

نوشته : علیرضا نوروزی در ساعت ۳:۱٧ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٤/۳/٢۳


نویسنده وبنوشت

علیرضا نوروزی

تماس با وبنگار
علیرضا نوروزی


آرشیو وبنوشت

صفحه نخست
آبان ٩۱
بهمن ۸٧
دی ۸٧
آذر ۸٧
آبان ۸٧
شهریور ۸٧
امرداد ۸٧
تیر ۸٧
خرداد ۸٧
اردیبهشت ۸٧
فروردین ۸٧
اسفند ۸٦
دی ۸٦
آذر ۸٦
آبان ۸٦
مهر ۸٦
شهریور ۸٦
امرداد ۸٦
تیر ۸٦
اردیبهشت ۸٦
فروردین ۸٦
اسفند ۸٥
بهمن ۸٥
دی ۸٥
آذر ۸٥
آبان ۸٥
مهر ۸٥
شهریور ۸٥
امرداد ۸٥
خرداد ۸٥
اردیبهشت ۸٥
فروردین ۸٥
اسفند ۸٤
بهمن ۸٤
دی ۸٤
آذر ۸٤
آبان ۸٤
مهر ۸٤
شهریور ۸٤
امرداد ۸٤
خرداد ۸٤
اردیبهشت ۸٤
اسفند ۸۳
بهمن ۸۳
دی ۸۳
آذر ۸۳
آبان ۸۳
فروردین ۸۳

پیوندستان

  مشاوره اطلاعاتی

کلینیک اطلاعات ایران

InforMetrix

Information Metrix

InforMetrix Services

مجله وب شناسی

مجله وب شناسی فرانسوی

وبنوشت مجله وب شناسی

گروه بحث علم اطلاعات و دانش ایران

ضریب تأثیرگذاری وبگاه های دانشگاهی ایران

وب سنجی

وبسنجی

سازماندهی دانش

آرشیو دسترسی آزاد کتابداری و اطلاع رسانی

انجمن نمایه‏سازی ایران

انجمن علم و فناوری اطلاعات کورد

صرافی یورو

تماس با من






حوزه های موضوعی
وب شناسی، دانش شناسی
مشاوره اطلاعاتی
علم سنجی، کتاب سنجی
استفاده از مطالب وبنوشت
مشاوره اطلاعاتی با ذکر منبع مجاز است
سپاس
دکتر علیرضا نوروزی


لوگوی دوستان

وبلاگ فارسی
وبلاگ فارسی