فراری دادن مغزها و مهاجرت دادن نخبگان و نه فرار مغزها، مهاجرت نخبگان

مقدمه

     فرار مغزها یا مهاجرت نخبگان (Brain Drain) یکی از پدیده­های اجتماعی رایج در جهان سوم و کشورهای عقب افتاده است که به دلایل فرهنگی، سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، علمی، مدیریتی، حرفه­ای، ضعف نظام آموزش عالی، نظام کاغذبازی و بوروکراسی اداری، قدرنشناسی و پایین بودن شأن و منزلت نخبگان، عدم شایسته­سالاری، نبود امکانات، بی­توجهی به تخصص و استفاده نابجا از تخصص­ها، جدی نگرفتن پژوهش و تخصص، عدم رغبت بخش خصوصی در سرمایه گذاری در تحقیق و توسعه و استخدام متخصصان، ضعف مدیریت علمی، فضای سیاسی حاکم بر دانشگاه­ها، کمرنگ بودن نقش پژوهش در آموزش عالی، برخوردهای سلیقه­ای، نبودن رفاه اجتماعی و اقتصادی نسبی، جهانی شدن، و غیره رخ می­دهد.

     گاهی سران کشور درباره زیان­های مهاجرت فرهیختگان و نخبگان (کاهش رشد اقتصادی و علمی، ضرر ناشی از هزینه تحصیل نخبگان در مقاطع مختلف تحصیلی و غیره، ...) سخن می­رانند. اما به راستی چه کسی تاکنون به دنبال ریشه شناسی این پدیده به اصطلاح شوم پرداخته است؟ چه کسی بر اساس مطالعه و پژوهش در راستای کاهش آن گام برداشته است؟ و چه نهاد یا سازمانی مسؤول است؟ به راستی که هیچ کس.

دکتر عباس حرّی پس از کنار رفتن از سمت های کتابخانه ملی ایران در خبرنامه انجمن کتابداری و اطلاع رسانی ایران (سال پنجم، شماره اول، 1384) می­گوید: "انسان باید جایی برود که احساس مفید بودن داشته باشد و اگر این حس وجود نداشته باشد هیچ فرقی ندارد که باشد یا نباشد". طبیعی است که تحصیل کردگان احساس می­کنند در دانشگاه های خارجی مفیدتر هستند و ضرورتی نمی­بینند که در کشور خود بمانند.

نتیجه­گیری

     فراهم نبودن بسترهای مناسب (فرهنگی، علمی، سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، ایدئولوژیکی، آزادی­های اجتماعی-فردی و غیره) برای جذب و فعالیت نخبگان در یک کشور و استفاده بهینه از تخصص مهاجران یا نخبگان متخصص در کشور دیگر مهمترین دلیل فرار مغزهاست.  برخی می­گویند دروازه های کشور باز است هر کسی می­خواهد برود، برود. برخی می­گویند بایستی اقدامات تشویقی برای بازگشت نخبگان و دانشجویان انجام شود. اما اگر به کشور یا به اصطلاح برخی وطن خود بازگشتی بعد از این که برگشتی دیگر سرنوشت تو هرگز معلوم نخواهد بود. وضعیت استخدام، حقوق، بیمه، ... برای سال­ها خبری نخواهد بود. اما پرسش این است که مگر بورسیه های دولتی با هزینه های این کشور به خارج نمی­روند؟ چرا زمان بازگشت بسترها و زمینه های لازم برای استخدام آنها در داخل کشور فراهم نمی­شود؟ مگر این بورسیه ها پیش از رفتن به خارج از کشور گزینش سیاسی-عقیدتی-اخلاقی نشده­اند؟ پس چرا هنگام بازگشت به وطن خود دوباره در استخدام آنها بهانه می­گیرید و مانند اجنبی با آنها برخورد می­شود؟ نخبگان باید بدانند که هنگام بازگشت به وطن خود مانند یک اجنبی به آنها نگریسته می­شود.

     برای کسب اطلاع بیشتر در مورد فراری دادن مغزها به منبع زیر که یک مأخذشناسی از آثار مرتبط با فراری دادن مغزهاست مراجعه شود:

خلیلی، رضا. مأخذشناسی مهاجرت نخبگان. فصلنامه مطالعات راهبردی.  تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.

 

نوشته : علیرضا نوروزی در ساعت ٥:۳٦ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٤/۸


نویسنده وبنوشت

علیرضا نوروزی

تماس با وبنگار
علیرضا نوروزی


آرشیو وبنوشت

صفحه نخست
آبان ٩۱
بهمن ۸٧
دی ۸٧
آذر ۸٧
آبان ۸٧
شهریور ۸٧
امرداد ۸٧
تیر ۸٧
خرداد ۸٧
اردیبهشت ۸٧
فروردین ۸٧
اسفند ۸٦
دی ۸٦
آذر ۸٦
آبان ۸٦
مهر ۸٦
شهریور ۸٦
امرداد ۸٦
تیر ۸٦
اردیبهشت ۸٦
فروردین ۸٦
اسفند ۸٥
بهمن ۸٥
دی ۸٥
آذر ۸٥
آبان ۸٥
مهر ۸٥
شهریور ۸٥
امرداد ۸٥
خرداد ۸٥
اردیبهشت ۸٥
فروردین ۸٥
اسفند ۸٤
بهمن ۸٤
دی ۸٤
آذر ۸٤
آبان ۸٤
مهر ۸٤
شهریور ۸٤
امرداد ۸٤
خرداد ۸٤
اردیبهشت ۸٤
اسفند ۸۳
بهمن ۸۳
دی ۸۳
آذر ۸۳
آبان ۸۳
فروردین ۸۳

پیوندستان

  مشاوره اطلاعاتی

کلینیک اطلاعات ایران

InforMetrix

Information Metrix

InforMetrix Services

مجله وب شناسی

مجله وب شناسی فرانسوی

وبنوشت مجله وب شناسی

گروه بحث علم اطلاعات و دانش ایران

ضریب تأثیرگذاری وبگاه های دانشگاهی ایران

وب سنجی

وبسنجی

سازماندهی دانش

آرشیو دسترسی آزاد کتابداری و اطلاع رسانی

انجمن نمایه‏سازی ایران

انجمن علم و فناوری اطلاعات کورد

صرافی یورو

تماس با من






حوزه های موضوعی
وب شناسی، دانش شناسی
مشاوره اطلاعاتی
علم سنجی، کتاب سنجی
استفاده از مطالب وبنوشت
مشاوره اطلاعاتی با ذکر منبع مجاز است
سپاس
دکتر علیرضا نوروزی


لوگوی دوستان

وبلاگ فارسی
وبلاگ فارسی