علم سنجی، ضریب تأثیرگذاری مجله های آی اس آی: فاجعه ای در ایران

The ISI Impact Factor (IF) a Real Disaster for Iranian Scientific Society

دیر زمانی است که تصمیم دارم این یادداشت را به زبان فارسی و شاید روزی در قالب یادداشت سردبیر به زبان انگلیسی بنویسم اما به خاطر ناراحتی­های روحی و بیماری قادر به نوشتن نبودم. 

    در مورد این که پژوهشگران ایرانی باید به زبان انگلیسی (زبان جهانی علم) مقاله بنویسند و در مجله­های معتبر نمایه­سازی شده در نمایه­های استنادی مؤسسه اطلاعات علمی چاپ نمایند، شکی نیست و اساساً وزارت علوم و وزارت بهداشت باید آسیب­شناسی نمایند که چرا در برخی از حوزه­های علمی ما حتی یک مقاله هم در این پایگاه اطلاعاتی نداریم؟ چرا اساتید این حوزه­های خاص حاضر به نوشتن مقاله نیستند؟ آیا ضعف زبان انگلسی دارند؟ آیا ضعف آشنایی با روش­های پژوهش دارند؟ آیا ضعف نظام آموزشی و پژوهشی کشور است که دانشجو و مدرس را جزوه­محور و ترجمه­محور بار می­آورد؟ یا نه اساساً متخصصان برخی حوزه­ها اهل پژوهش نیستند؟ چرا ما در حوزه­های هنر، موسیقی­شناسی، زبان­شناسی، تاریخ، سیاست و روابط بین­الملل، اقتصاد، بازرگانی، مدیریت، میکروب­شناسی و در حوزه چندرشته­ای­ها، هیچ جایگاهی در میان کشورهای تولیدکننده علم نداریم؟ و چرا در برخی از حوزه­ها از کشورهای آفریقایی هم پایین­تر هستیم؟

    همه جای دنیا، اعتقاد بر این است که زبان انگلیسی زبان جهانی علم و ارتباطات علمی است و من شخصاً به عنوان یک دانشجو به این نتیجه رسیدم که اگر ایده­ها و اندیشه­های نو در قالب زبان انگلیسی مطرح نشوند، در حوزه تخصصی خود در جهان هیچ جایگاهی نخواهند داشت، حتی اگر بهترین و نوترین اندیشه دنیا باشد. در نتیجه، باید به زبان انگلیسی هم نوشت. 

    اما اوج فاجعه کجاست؟ اوج فاجعه آنجاست که ما تأکید بیش از اندازه روی ضریب تأثیرگذاری مجله­های آی اس آی (IF) برای ارزیابی علم و دانش، ارتقای اعضای هیأت علمی و ارزیابی آثار علمی داشته باشیم. در حالی که بارها گارفیلد گفته که این کار درست نیست. ضریب تأثیرگذاری مجله­ها (IF) برای انتخاب بهترین مجله­های علمی بنیانگذاری شده است نه برای ارزیابی اعضای هیأت علمی و تخصیص بودجه به دانشگاه­ها.

    این­که پژوهشگری بتواند در مجله­هایی مقاله به چاپ برساند که دارای ضریب بالایی هستند، ارزشمند است. اما همه مجله­ها ضریب تأثیر ندارند و برخی از مجله­ها نیاز به زمان دارند تا در سطح جهان شناخته شوند. در برخی از حوزه­های ویژه ایران (هنر ایرانی، موسیقی ایرانی، زبان و ادب پارسی، باستان­شناسی و تاریخ ایران، سیاست خارجی ایران و غیره) اساساً آی اس آی مجله خاصی ندارد، اگر بتوان در مجله­های مرتبط مقاله به چاپ رساند که عالی است. اما ما باید طرحی نو در اندازیم، باید با حمایت دانشگاه­ها و مؤسسه­های علمی در حوزه­های خاص ایران مجله­های معتبر به زبان انگلیسی منتشر کنیم که دارای داوری تخصصی و اعضای هیأت تحریریه بین­المللی باشد و تا حدودی از ترجمه صرف آثار خارجی دست بر داریم. بد نیست نگاه کنیم به کشورهای سوئد، دانمارک، فرانسه و آلمان که زبان رسمی آنها غیرانگلیسی است، اما به هر دو زبان مقاله می­نویسند. در مورد داوری تخصصی در یادداشت­های آینده خواهم نوشت.

    ذکر یک حکایت:

    زمانی که به تهران رفتم، به ناچار باید به معاونت آموزشی UT می­رفتم و گزارش تحصیلی ارائه می­دادم. روزی به معاونت آموزشی رفتم و گفتم Y هستم بورسیه گروه UTDLIS و آمده­ام که گزارش تحصیلی ارائه دهم، خانم محترم و مهربانی آنجا بود و گفت کجایید ما سه سال است دنبال شما هستم و نزدیک بود که بورس شما را قطع کنیم. گویا گزارش­های تحصیلی که من به گروه UTDLIS می­فرستادم برای معاونت آموزشی دانشگاه ­ارسال نمی­شود. لذا مجبور بودم مجدداً تشکیل پرونده بدهم و به ناچار باید به خانه بر می­گشتم. بنابراین گفتم حالا که تا اینجا آمده­ام یک سری هم به معاونت پژوهشی بزنم و مقاله­هایی که تاکنون موفق به چاپ شده­ام ارائه دهم و شاید من هم شامل طرح تشویق پژوهشگران ایرانی شوم. خلاصه رفتم معاونت پژوهشی و بخش مربوطه، خودم را معرفی کردم و گفتم که این متن کامل مقاله­هایی که تاکنون موفق به چاپ آنها شده­ام. خانم ... گفت ببخشید: آیا مقاله­های شما ایف (IF) دارند؟ یک لحظه با خودم فکر کردم و گفتم معمولاً ایف را برای مجله­ها در نظر می­گیرند نه برای تک­تک مقاله­ها؟ عجب، خنده­دار بود خیلی هم خنده­دار. گفتم خانم، مقاله­ها تازه وارد آی­اس­آی شده­اند و حداقل دو سال طول خواهد کشد که ­ ایف آنها مشخص شود. بنابراین جواب مشخص است: نه این طرح شامل شما نمی­شود. ببخشید خانم یک سؤال دیگر داشتم، من با همکاری دوستانم از کشورهای مختلف با چند استاد آمریکایی و استرالیایی یک مجله­ای راه­اندازی کرده و دو سال از زمان انتشار آن می­گذرد می­خواستم ببینم با توجه به این­که من بورسیه این دانشگاه هستم آیا دانشگاه مجله را حمایت خواهد کرد؟ جواب: نمی­دانم با دکتر ... رئیس بخش صحبت کنید. اما برای رئیس بخش مجدداً داستان را نقل کردم، او جواب داد من در جریان نیستم با خانم ... در بخش ... صحبت کنید. از قضا خانم ... وارد اتاق آقای رئیس شد و خانم دیگری گفت که ایشان خانم ... است. خانم ... جواب داد، موضوع چیست و داستان را مجدداً نقل کردم و ایشان گفت ببخشید: آیا مجله شما ایف (IF) دارد؟ گفتم خانم این مجله دو سال بیشتر نیست که منتشر می­شود و نیاز به زمان دارد که شناخته شود. البته تا حالا حدود ۵ استناد در مجله های آی اس آی دارد و در مجله­های غیر آی­اس­آی هم به آن استناد شده است. سؤال دوم: ببخشید چه کسی به اعضای هیأت تحریریه مجله حکم داده است؟ ببخشید خانم نفهمیدم. سؤال را تکرار کنید؟ ... جواب من: خانم قرار نیست که کسی به یک پروفسور آمریکایی حکم هیأت تحریریه بدهد؟؟؟ عجب بدهکار هم شدیم، چقدر ما را تشویق کردند، از این همه تشویق سرمست شدم.

/ 4 نظر / 28 بازدید
سيد مهدی طاهری

همکار گرامی جناب آقای دکتر نوروزی با سلام و ادب، و آرزوی توفيق شما در فعاليتهای حرفه ای همانطور که حضرتعالی بهتر از من می دانيد در ايران قرار نيست کسی جوانان را در فعاليتهای علمی تشويق کند. اصلا اينجا کسی به اين فعاليتها اعتقادی ندارد . چند صباحی بیش نیست که بحث آی. اس. آی در ایران مطرح شده و اکنون ملاک بسیاری از ارزشگذاری های علمی گشته است، بدون آنکه افرادی که متصدی این ارزشگذاری هستند اطلاعات کافی در این زمینه داشته باشند. باز هم شما محیط کشورهای پیشرفته را درک کرده اید، ما چه بگوییم. البته من در مورد کشورهای پیشرفته چندان اطلاعی ندارم اما تصورم این است که آنجا خیلی متفاوت باشد. شما حرفهای دل همه جوانان ایرانی را زدید که فعالیتهای علمی دارند. یاد یک اصطلاح انگلیسی افتادم: Put the cart before the horse موفق باشید

احسان محمدی

نکته جالب اين است که ايران (فکر کنم) بعد از اوکراين دومين کشور از در مقام استناد به نوشته های خود است.سلف سایتشن (مقام داریم!!!! نگران نباشیم) ولی دليل بر بی کيفيت بودن توليدات علمی در ايران نيست عدم انتشار به انگليسی مهمترين دليل اين کار است.در کارگاههای مختلف بارها بنده هم با نماینده های آی اس آي و الزوير راجع به اين مساله صحبت کردم ولی بايد از داخل کشور متولی داشته باشيم!!!!!

بهرنگ صفری

لطف نمایید در مورد آی اس آی موسسه اطلاعات علمی توضیح جامعی ذکر نمایید . با تشکر

نسرین جاقوری

سلام من از خیلی وقت پیشا تصمیم گرفته بودم که شروع به مقاله نوشتن کم اما از هر استادی میپرسیدم که چی کا ر گنم چه سایتی رو برم از کجا اطلاعات کسب کنم جواب درست و حسابی به من نمیدن ممنون میشم که اگر ممکنه منو یکم کمک کنید مچکرم