ارزش ترجمه در علوم کتابداری و دانش شناسی

مقدمه

   مقاله­ای با عنوان "ارزش ترجمه در علوم کتابداری و اطلاع­رسانی" در مجله کتابداری دانشگاه تهران مطالعه شد که وبنگار را بر آن داشت تا این یادداشت را بنویسد. نویسنده مقاله بر این باور است که "نشریات ادواری کتابداری و اطلاع­رسانی بر محدودیت نشر مقالات ترجمه شده تأکید دارند و پیامدهای این مسئله موجب قلّت تعداد متون ترجمه شده و عدم انتشار اطلاعات روزآمد این علم از طریق ترجمه مقالات می­شود." این جمله به خودی خود درست است، اما پرسش­ این است که:

   آیا ترجمه کتاب­ها و مقاله­های خارجی تنها راه انتشار اطلاعات روزآمد است؟ آیا پژوهشگران نمی­توانند به صورت مشترک 20 مقاله مرتبط با موضوع همان مقاله­ای که می­خواهند ترجمه کنند را مطالعه کرده و یک مقاله به زبان ملی خود، با بیان خود و با اضافه کردن اندیشه و تجربه خود گردآوری نمایند؟ پس از گذشت چهل سال از عمر کتابداری و دانش­شناسی در ایران چند کتاب تألیفی مثل کتاب (شناختی از دانش­شناسی/ دکتر هوشنگ ابرامی) در ادبیات کتابداری و دانش­شناسی یافت می­شود؟

   شاید به این دلیل است که ترجمه یک کتاب یا مقاله ساده­ترین راه انتشار اطلاعات روزآمد است. یا شاید به قول کتابدار اعظم این جزو اصل کمترین کوشش است.

بحث و نتیجه­گیری

   بی­شک بسیاری از ایده­ها و افکار نو تنها از راه ترجمه آثار علمی سایر کشورها و زبان­ها وارد ادبیات یک رشته یا یک زبان می­شود. اما ترجمه صرف آثار خارجی بدون بومی کردن آن سودمندی خود را تا حدود زیادی از دست می­دهد. چه بسا برخی از مترجمان هنگام برگرداندن آثار بیگانه حتی به خود زحمت نمی­دهند که مثال­های به زبان فارسی بیان نمایند. البته هر يك از متون برگردانده شده  به نوبه خود مفيدند و تلاش و زحمت تهيه­كنندگان آنها مأجور، ليكن فعال نبودن حوزه کتابداری ایران در عرصه ملی و بین­المللی وبنگار را با اين واقعيت رو به رو كرده است که اهمیت پژوهش و نگارش مقاله تألیفی بر بسیاری از پژوهشگران، نويسندگان، مترجمان و كتابداران پوشيده است.

   به نظر می­رسد که تأکید بیش از حد روی ترجمه صرف مقاله­های خارجی اساتید، دانشجویان و پژوهشگران ایرانی را ترجمه­محور بار می­آورد و از تلاش برای مطالعه مقاله­های متعدد در یک حوزه خاص و تألیف یا حداقل گردآوری یک مقاله علمی به زبان فارسی باز می­دارد.  

   بسیاری از پژوهشگران و اندیشمندان برجسته بر این باورند که ترجمه به معنی انتقال اندیشه و سخن شخص دیگری است و مترجم صرفاً برگرداننده متن از  زبانی به زبان دیگر است و در واقع روایتگری بیش نیست که دستاورد اندیشه­های دیگران را حکایت می­کند.

   همان­گونه که پیشتر نیز گفته شد ما باید طرحی نو در اندازیم، باید با حمایت اساتید و پژوهشگران در حوزه­های مختلف مجله­های پژوهشی معتبر منتشر کنیم که واقعاً دارای داوری تخصصی و اعضای هیأت تحریریه باشند و تا حدودی از ترجمه صرف آثار خارجی دست بر داریم. بد نیست نگاه کنیم به کشورهای سوئد، دانمارک، فرانسه و آلمان که زبان رسمی آنها غیرانگلیسی است، اما به هر دو زبان مقاله می­نویسند. در مجله­های این کشورها مقاله­های ترجمه دیده نمی­شود یا نادر هستند.

   پروفسور حرّی بر این باور است که از جمله موانع رشته کتابداری و اطلاع­شناسی، یکی این است که تعدادی از افراد چنین القا می­کنند که دیگران اندیشیده­اند و ما باید ترجمه­اش کنیم. عده­ای هم معتقدند که نهایت همه­ی این­ها به مهارت عملی می­رسد؛ پس آن را انجام دهیم، چرا باید دوباره دور زد. ... ممکن است بعد از پاسخ­یابی باز هم به همین جواب فعلی برسیم، ولی بسیار تفاوت می­کند که از راه اقتباس به چیزی برسیم یا از راه تحقیق (ص۴۱)."

   خداوند حفظ کند وبنگار از این زاویه را که روزگاری حرف­های جالبی درباره بهره­وری و میزان تولید علمی کتابداری در ایران می­نوشت.

منابع

حرّی، عباس. کسانی که جامعه را می­سازند: دکتر عباس حرّی استاد برجسته کتابداری و اطلاع­رسانی. تهران: نشر دیبایه و نشر ناهید. ص. ۴۱.

/ 3 نظر / 4 بازدید
من

کاملا با شما موافق هستم

من نمي دانم که چرا جواب درست و حسابی به ما نمی ديد يا اشکال از گوگل هست يا از شما

سعيد برزگري/ مدارك پزشكي 1387 روزانه

اسگل پاشو برو پي كارت الاغ